11. sınıf: İki Nicel Değişkenli Araştırma Soruları

Bir istatistiksel araştırma sorusu veri toplayarak cevaplanabilir olmalıdır. İki nicel değişkenli bir araştırmada aynı gözlem birimlerinden iki sayısal büyüklük kaydedilir. Sorunun hangi gruba yöneldiği de açıkça belirtilmelidir. Bu sayfadaki örnekler değişken türlerini tanımaya ve araştırma sorusundaki eksikleri bulmaya odaklanır.

Nicel ve kategorik değişkeni ayırın

Sayma veya ölçmeyle elde edilen büyüklükler niceldir. Ulaşım biçimi, renk veya sınıf şubesi gibi tür belirten özellikler kategoriktir. Bir kategoriye sayı kodu verilmesi onu nicel büyüklüğe dönüştürmez.

Aynı gözlem birimlerini eşleyin

İki değişkenin değerleri aynı kişi veya nesne için birlikte kaydedilmelidir. Örneğin her öğrenci için çalışma süresi ve okunan sayfa sayısı bir veri çifti oluşturabilir.

Araştırma grubunu açıkça yazın

Soruda hangi grubun incelendiği anlaşılmalıdır. İki değişken, grup ve veriyle cevaplanabilirlik koşullarını birlikte kontrol edin. Gözlenen bir ilişki tek başına neden-sonuç ilişkisini kanıtlamaz.

Çözümlü sorular

Örnek 1

Bir okul araştırmasında aynı öğrenciler için aşağıdaki dört özellik kaydedilecektir.

\begin{array}{cl}\text{Değişken}&\text{Kaydedilecek özellik}\\\hline \mathrm{I}&\text{Okula uzaklık (metre)}\\\mathrm{II}&\text{Okula ulaşım biçimi}\\\mathrm{III}&\text{Günlük okunan sayfa sayısı}\\\mathrm{IV}&\text{Sınıf şubesi}\end{array}

İki nicel değişkenli bir araştırmada birlikte kullanılabilecek değişken çifti hangisidir?

A)
$\mathrm{I}\text{ ve }\mathrm{III}$
B)
$\mathrm{III}\text{ ve }\mathrm{IV}$
C)
$\mathrm{I}\text{ ve }\mathrm{II}$
D)
$\mathrm{II}\text{ ve }\mathrm{IV}$
E)
$\mathrm{I}\text{ ve }\mathrm{IV}$

Çözümü ve cevabı göster

1. Adım (Değişkenlerin türlerini belirleme): Sayma veya ölçmeyle büyüklük belirten özellikler niceldir. Ad, tür veya sınıf bildiren özellikler kategoriktir.

\begin{array}{cl}\text{Değişken}&\text{Türü}\\\hline \mathrm{I}&\text{Nicel}\\\mathrm{II}&\text{Kategorik}\\\mathrm{III}&\text{Nicel}\\\mathrm{IV}&\text{Kategorik}\end{array}

2. Adım (İki nicel değişkeni seçme): İki nicel değişkenli araştırma için nicel olarak belirlediğimiz iki özelliği birlikte seçeriz.

\mathrm{I}\text{ ve }\mathrm{III}

Cevap

\mathrm{I}\text{ ve }\mathrm{III}

Örnek 2

Aşağıdaki sorulardan hangisi aynı gözlem birimlerinden iki nicel değişkenli veri toplamayı gerektiren uygun bir istatistiksel araştırma sorusudur?

A)
Bir öğrencinin bir haftadaki egzersiz süresi kaçtır?
B)
bir ilçedeki lise öğrencilerinde bir haftadaki egzersiz süresi ile haftalık çalışma süresi arasında bir ilişki var mıdır?
C)
bir ilçedeki lise öğrencilerinde bir haftadaki egzersiz süresi ile tercih edilen ulaşım biçimi arasında bir ilişki var mıdır?
D)
bir ilçedeki lise öğrencilerinde bir haftadaki egzersiz süresi en iyi özellik midir?
E)
bir haftadaki egzersiz süresi, haftalık çalışma süresi artışının kesin nedenidir.

Çözümü ve cevabı göster

1. Adım (İki nicel değişkeni belirleme): Sorudaki iki özellik de aynı gözlem birimlerinde ölçülebilen nicel değişkenlerdir. Kullanılan ölçüt: Her iki özellik sayma veya ölçmeyle sayısal değer üretmelidir. Bu adımda ulaşılan sonuç:

\text{bir ilçedeki lise öğrencilerinde bir haftadaki egzersiz süresi ile haftalık çalışma süresi arasında bir ilişki var mıdır?}\;\Longrightarrow\;\text{bir haftadaki egzersiz süresi; haftalık çalışma süresi}

2. Adım (Araştırma sorusunun ölçütlerini denetleme): Görünen soru iki nicel değişken, açık grup, değişebilirlik ve veriyle cevaplanabilirlik ölçütlerinin tümünü karşılar. Kullanılan ölçüt: Grup ve iki nicel değişken açık olmalı; soru değişebilir verilerle cevaplanabilmelidir. Bu adımda ulaşılan sonuç:

\text{bir haftadaki egzersiz süresi; haftalık çalışma süresi}\;\Longrightarrow\;\text{bir ilçedeki lise öğrencilerinde bir haftadaki egzersiz süresi ile haftalık çalışma süresi arasında bir ilişki var mıdır?}

Cevap

bir ilçedeki lise öğrencilerinde bir haftadaki egzersiz süresi ile haftalık çalışma süresi arasında bir ilişki var mıdır?

Örnek 3

Bir araştırmacı haftalık çalışma süresi ile bir ayda okunan sayfa sayısı arasında bir ilişki var mıdır? sorusunu yazmıştır. Bu soruda eksik olan temel ölçüt hangisidir?

A)
Soru değişebilirliği yansıtmaz
B)
İki değişken de nicel değildir
C)
İlgilenilen grup (evren) açık değildir
D)
Sorunun amacı ilişkililiği incelemek değildir
E)
Soru veri toplanarak cevaplanamaz

Çözümü ve cevabı göster

1. Adım (Araştırma sorusundaki eksik ölçütü belirleme): İki nicel değişken görünür durumdadır; ancak hangi gözlem grubunun inceleneceği belirtilmemiştir. Kullanılan ölçüt: İstatistiksel araştırma sorusu, sonuçların ait olacağı grubu açıkça belirtmelidir. Bu adımda ulaşılan sonuç:

\text{haftalık çalışma süresi ile bir ayda okunan sayfa sayısı arasında bir ilişki var mıdır?}\;\Longrightarrow\;\text{İlgilenilen grup (evren) açık değildir}

Cevap

İlgilenilen grup (evren) açık değildir

Sık yapılan hatalar

Sayıyla kodlanmış her özelliği nicel değişken saymak.
Araştırma sorusunda ilgilenilen grubu belirtmeden yalnız değişkenleri yazmak.

Çalışmaya devam edin

Çözümde kullandığınız yöntemi farklı sorular üzerinde deneyin. Öğrenci alanında mevcut konulara göre çalışabilir, öğretmen alanında sınıfınıza uygun çalışma kâğıtları hazırlayabilirsiniz.

Öğrenci alanında çalış Öğretmen alanına geç

11. sınıf konularına dön