9. sınıf Tarih: Geçmişin İnşa Sürecinde Tarih
Tarih, geçmişe ait izleri bir soru etrafında inceleyerek gerekçeli bir anlatı kurar. Bir bilginin belge olması ile o belgeden çıkarılan yorum aynı şey değildir.
Nasıl çalışmalı?
Önce kaynağın kim tarafından, ne zaman ve hangi amaçla üretildiğini belirleyin. İddiayı destekleyen kanıtı ayırın; başka bir kaynakla karşılaştırılabilen ve henüz doğrulanamayan kısımları işaretleyin.
Hazır örneklerin kapsamı
Seçilen soruların ilişkili olduğu hedefler: Tarih öğrenmenin bireye ve topluma faydalarını yorumlayabilme / Tarihin doğasını farklı kaynaklar üzerinden inceleyebilme / Tarihsel bilginin üretim sürecini çözümleyebilme Bu hedeflerin bütün uygulama ve performans boyutları bu örneklerle ölçülmez.
İlgili kazanımlar
- TAR.9.1.1 Tarih öğrenmenin bireye ve topluma faydalarını yorumlayabilme
- TAR.9.1.2 Tarihin doğasını farklı kaynaklar üzerinden inceleyebilme
- TAR.9.1.3 Tarihsel bilginin üretim sürecini çözümleyebilme
- TAR.9.1.4 Dijitalleşmenin tarih araştırma ve yazımının dönüşümüne etkisini değerlendirebilme
Çözümlü örnekler
Örnek 1
Aşağıdaki durumda tarih öğrenmenin bireye ya da topluma sağladığı faydalardan hangisi öne çıkmaktadır? Durum: Bir öğrenci, salgın hastalıkların tedavisinin bilinmediği bir dönemde yaşayan insanların korkularını o dönemin bilgi düzeyini dikkate alarak anlamaya çalışıyor.
- A)geçmişteki insanlarla empati kurma
- B)bugünü geçmişle anlamlandırma
- C)ortak kimlik ve milli bilinç oluşturma
- D)kendi kökenini ve kimliğini tanıma
- E)olaylara çok yönlü ve eleştirel bakma
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Durumda tarih bilgisinin hangi amaçla kullanıldığı belirlenir.
2. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Bu amaç, söz konusu faydanın ayırt edici yönüdür.
Cevap
geçmişteki insanlarla empati kurma
Örnek 2
Tarih biliminde “geçmişte yaşanan olayları yer ve zaman belirterek, kanıtlara dayanarak ve neden-sonuç ilişkisi içinde inceleyen bilim dalı” biçiminde açıklanan kavram hangisidir?
- A)tarihsel bilgi
- B)tarih
- C)arşiv
- D)yöntem
- E)tarihçi
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Tanımın ayırt edici yönü, açıklanan kavramı belirler.
Cevap
tarih
Örnek 3
Malazgirt Meydan Muharebesi (1071) konusunu araştıran bir tarihçinin incelediği aşağıdaki kaynaklardan hangileri bu konu için ikinci elden (yardımcı) kaynaktır? I. Olay üzerine yapılmış çalışmaları değerlendiren bir dergi makalesi. II. Olayı anlatan bir lise ders kitabı. III. Olay hakkında yakın zamanda hazırlanmış bir belgesel film.
- A)Yalnız II
- B)Yalnız I
- C)I, II ve III
- D)Yalnız III
- E)I ve III
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Kaynak, olaydan sonra başka kaynaklara dayanılarak hazırlanmıştır.
2. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Kaynak, olaydan sonra başka kaynaklara dayanılarak hazırlanmıştır.
3. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Kaynak, olaydan sonra başka kaynaklara dayanılarak hazırlanmıştır.
4. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): İkinci elden olan kaynaklar birlikte seçilir.
Cevap
I, II ve III
Sık yapılan hatalar
- Geçmişteki bir davranışı yalnız bugünün değerleriyle açıklamak veya tek belgeyi bütün dönemin sesi saymak.
Uygulama ve etkinlik sınırları
Tarih soruları kaynak yorumlama, kronoloji ve gerekçeli ilişki kurma çalışmalarıdır. Arşiv araştırması, saha gezisi, sözlü tarih görüşmesi ve sınıf tartışmasının yerine geçmez.