6. sınıf: İstatistiksel Araştırma Sorusu ve Veri Toplama
İstatistiksel bir araştırma, bir grup hakkında veri toplayarak bilgi edinmeyi amaçlar. Önce neyi öğrenmek istediğinizi ve hangi grubu inceleyeceğinizi belirtirsiniz; sonra soruyu cevaplayacak veriyi nasıl toplayacağınızı planlarsınız. Bu sayfada uygun araştırma sorusu, hedef kitle ve veri toplama planı üzerinde çalışacağız. Seçki İstatistiksel Araştırma Süreci temasındandır; ilk kitap temasındaki çarpanlar ve katlar konusu bu sayfanın kapsamı değildir.
Veri gerektiren bir soru seçin
Araştırma sorusunu cevaplamak için gözlem, sayma veya ölçme yoluyla bilgi toplanabilmelidir. Örneğin bir sınıftaki öğrencilerin okula ulaşım biçimlerini öğrenmek için birden fazla öğrenciden veri gerekir. Tek bir kişinin adını sormak veya sonucu önceden belli bir işlem yapmak aynı araştırma ihtiyacını karşılamaz. Soruda incelenen özellik ve grup açık olmalıdır.
Hedef kitle ile veri alınan grubu ayırın
Hedef kitle, araştırmanın hakkında bilgi edinmek istediği grubun tamamıdır. Veri alınan kişiler ise bu grubun bir bölümü olabilir. Bir kütüphanenin tüm çocuk üyeleri hakkında araştırma yaparken yalnız belirli bir yerde bulunan üyelerden yanıt almak, hedef kitlenin tamamını dinlemek anlamına gelmez. Seçimin kimleri dışarıda bırakabileceğini düşünün.
Veri toplama planını soruya bağlayın
Planınız hangi gruptan, hangi bilginin, hangi yolla alınacağını açıklamalıdır. Ulaşım biçimlerini araştırıyorsanız anket soruları bu özelliği sormalıdır; sevilen dersleri sormak amacınıza cevap vermez. Araştırma kapsamı bir ay olarak belirlenmişse tüm katılımcılara aynı zaman aralığını sorun. Gereksiz kişisel bilgi toplamadan, açık ve tarafsız bir ifade kullanın. Üçüncü örnekte seçenekler hedef gruptan yanıt toplama bakımından karşılaştırılır. Doğru seçenek, grubun tümünü temsil eden bir örneklem seçildiğini veya sonuçların bütün üyelere genellenebileceğini kanıtlamaz; katılımcı seçimi ayrıca değerlendirilmelidir.
Çözümlü sorular
Örnek 1
Bir araştırmacı mahalledeki ortaokul öğrencilerinin bir ayda katıldığı kulüp etkinliği sayısı konusunu araştırıyor. Bu araştırmanın istatistiksel sorusu hangisidir?
- A)Bir haftada kaç gün vardır?
- B)Mert'in bu hafta okuduğu kitap sayısı kaçtır?
- C)Mert'in en sevdiği renk nedir?
- D)Mahalledeki ortaokul öğrencilerinin bir ayda katıldığı kulüp etkinliği sayısı nedir?
Çözümü ve cevabı göster
1. Adım (Araştırma sorusunu ayırt etme): Birden çok öğrenci için cevaplar değişebilir. Bu nedenle uygun soru: Mahalledeki ortaokul öğrencilerinin bir ayda katıldığı kulüp etkinliği sayısı nedir?
Cevap
Mahalledeki ortaokul öğrencilerinin bir ayda katıldığı kulüp etkinliği sayısı nedir?
Örnek 2
İlçe kütüphanesinin çocuk üyelerinin okumayı tercih ettiği kitap türü araştırılıyor. Araştırmacı okul bahçesinde seçilen 24 üye ile dijital anket uyguluyor. Bu araştırmanın hedef kitlesi hangisidir?
- A)okul bahçesinde seçilen 24 üye
- B)İlçe kütüphanesinin çocuk üyelerinin tümü
- C)okuldaki tüm öğretmenler
- D)yalnız Deniz
Çözümü ve cevabı göster
1. Adım (Hedef kitleyi belirleme): Anket yapılanlar örneklemdir; sonuç ilçe kütüphanesinin çocuk üyelerinin tamamı için istenir.
Cevap
İlçe kütüphanesinin çocuk üyelerinin tümü
Sık yapılan hatalar
- Araştırmanın hedef kitlesini yalnız ankete cevap veren kişiler sanmak.
- Araştırma sorusuyla ilgisiz veriler toplayan planı seçmek.
- Farklı katılımcılara farklı zaman aralıkları veya yönlendirici sorular vermek.
Çalışmaya devam edin
Çözümde kullandığınız yöntemi farklı sorular üzerinde deneyin. Öğrenci alanında mevcut konulara göre çalışabilir, öğretmen alanında sınıfınıza uygun çalışma kâğıtları hazırlayabilirsiniz.
6. sınıf konularına dön