ZenOkul

9. sınıf Coğrafya: Doğal Sistemler ve Süreçler

Hava durumu kısa süreli gözlemleri, iklim ise uzun dönemli örüntüleri anlatır. Sıcaklık ve yağış verileri aynı yerin farklı özelliklerini gösterir.

Nasıl çalışmalı?

Grafikte zaman aralığını, birimleri ve eksenleri okuyun. Gözlemi önce tarif edin, sonra iklim bileşenleriyle ilişkilendirin; tek günlük veriden iklim sonucu çıkarmayın.

Hazır örneklerin kapsamı

Seçilen soruların ilişkili olduğu hedefler: Hava olaylarının günlük hayata etkisini gözleme dayalı tahmin edebilme / İklim sisteminin bileşen ve değişkenlerini çözümleyebilme / Türkiye ve dünyadaki farklı iklim türlerine sahip yerlerin iklim verilerini kullanarak tablo, grafik, şekil ve/veya diyagram hazırlayabilme Bu hedeflerin bütün uygulama ve performans boyutları bu örneklerle ölçülmez.

İlgili kazanımlar

  • COĞ.9.3.1 Hava olaylarının günlük hayata etkisini gözleme dayalı tahmin edebilme
  • COĞ.9.3.2 İklim sisteminin bileşen ve değişkenlerini çözümleyebilme
  • COĞ.9.3.3 Türkiye ve dünyadaki farklı iklim türlerine sahip yerlerin iklim verilerini kullanarak tablo, grafik, şekil ve/veya diyagram hazırlayabilme
  • COĞ.9.3.4 İklim sistemi ve sürecinde meydana gelen değişiklikleri algılayabilme

Çözümlü örnekler

Örnek 1

Varsayımsal bir kentle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri kentin hava durumuyla ilgilidir? I. Bugün öğle saatlerinde kentte gök gürültülü sağanak yağış görüldü. II. Kentin yıllık ortalama sıcaklığı uzun yıllar boyunca az değişmiştir. III. Bu sabah yoğun sis nedeniyle kentin havalimanında uçuşlar ertelendi.
  • A)
    II ve III
  • B)
    I ve III
  • C)
    Yalnız III
  • D)
    Yalnız I
  • E)
    Yalnız II
Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): İfade belirli bir yer ve zamandaki kısa süreli hava koşulunu anlatır. I⟹hava durumu\text{I}\Longrightarrow \text{hava durumu}
2. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): İfade uzun yıllar boyunca görülen ortalama hava koşullarını anlatır. II⟹iklim\text{II}\Longrightarrow \text{iklim}
3. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): İfade belirli bir yer ve zamandaki kısa süreli hava koşulunu anlatır. III⟹hava durumu\text{III}\Longrightarrow \text{hava durumu}
4. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Sorulan kavrama uyan ifadeler birlikte seçilir. I: hava durumu, II: iklim, III: hava durumu⟹I ve III\text{I: hava durumu},\ \text{II: iklim},\ \text{III: hava durumu}\Longrightarrow \text{I ve III}
Cevap
I ve III

Örnek 2

İklim sisteminde şu süreç görülmektedir: Sıcak ve soğuk okyanus akıntıları Ekvator ile kutuplar arasında ısı taşır. Bu süreçte etkili olan iklim sistemi bileşeni hangisidir?
  • A)
    Kriyosfer
  • B)
    Hidrosfer
  • C)
    Atmosfer
  • D)
    Biyosfer
  • E)
    Litosfer
Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Süreçte etkin olan doğal unsur belirlenir. okyanus akıntılarının ısı tas¸ıması⟹Gu¨nes¸ enerjisini depolayan ve tas¸ıyan sular\text{okyanus akıntılarının ısı taşıması}\Longrightarrow \text{Güneş enerjisini depolayan ve taşıyan sular}
2. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Bu unsur, iklim sisteminin ilgili bileşenini oluşturur. Gu¨nes¸ enerjisini depolayan ve tas¸ıyan sular⟹Hidrosfer\text{Güneş enerjisini depolayan ve taşıyan sular}\Longrightarrow \text{Hidrosfer}
Cevap
Hidrosfer

Örnek 3

Aşağıdaki iklim grafiğinde kuzey yarım kürede yer alan varsayımsal bir istasyonun aylık ortalama sıcaklıkları (çizgi, sol ölçek, ∘C^{\circ}\mathrm{C}) ve aylık toplam yağış miktarları (sütunlar, sağ ölçek, mm\mathrm{mm}) verilmiştir; 1-12 sayıları Ocak-Aralık aylarını göstermektedir. Bu istasyonda hangi iklim türü görülür? Soruda veya çözümde verilen grafik ve etiketleri
  • A)
    Tundra iklimi
  • B)
    Sert karasal iklim
  • C)
    Akdeniz iklimi
  • D)
    Kutup iklimi
  • E)
    Savan iklimi
Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Sıcaklık eğrisinde en sıcak ve en soğuk ayın değerleri okunur. sıcaklık eg˘risi⟹en sıcak ay 30, en sog˘uk ay 20 derece\text{sıcaklık eğrisi}\Longrightarrow \text{en sıcak ay 30, en soğuk ay 20 derece}
2. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Yağış sütunlarından en az ve en çok yağışlı aylar ile yıllık toplam yağış belirlenir. yag˘ıs¸ su¨tunları⟹en az 0 mm, en c¸ok 175 mm, toplam 1075 mm\text{yağış sütunları}\Longrightarrow \text{en az 0 mm, en çok 175 mm, toplam 1075 mm}
3. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Sıcaklık ve yağışın yıl içindeki dağılışı bu iklim türünün özelliklerini taşır. yıl boyunca sıcak, yazı yag˘ıs¸lı ve kıs¸ı kurak⟹Savan iklimi\text{yıl boyunca sıcak, yazı yağışlı ve kışı kurak}\Longrightarrow \text{Savan iklimi}
Cevap
Savan iklimi

Sık yapılan hatalar

  • Hava olayı ile iklim özelliğini aynı zaman ölçeğinde değerlendirmek.

Uygulama ve etkinlik sınırları

Hazır sorular verilen metin, veri ve varsa haritanın yorumlanmasını kapsar. Saha gözlemi, gerçek veri toplama, harita üretimi ve etkileşimli CBS uygulaması bu sayfalarda tamamlanmış sayılmaz.

Çalışmaya devam edin

Öğrenci alanında çalışÖğretmen alanında hazırla
Sınıf konularına dön