9. sınıf Coğrafya: Coğrafyanın Doğası
Coğrafya, bir olayın nerede gerçekleştiğini ve bulunduğu yerle nasıl ilişkilendiğini araştırır. Doğal ve beşerî unsurlar, aynı mekânsal sorunun farklı parçalarını açıklar.
Nasıl çalışmalı?
Olayın konumunu belirleyin; dağılış, karşılıklı etkileşim ve insan-doğa ilişkisi sorularını ayrı sorun. Bir açıklamanın coğrafi olabilmesi için mekânla bağını gösterin.
Hazır örneklerin kapsamı
Seçilen soruların ilişkili olduğu hedefler: Coğrafya biliminin konusu ve bölümlerini çözümleyebilme / Örnek olay, olgu veya konu üzerinden mekânsal düşünme ile coğrafya öğrenmenin önemini çözümleyebilme / Coğrafya biliminin gelişimi hakkında bilgi toplayabilme Bu hedeflerin bütün uygulama ve performans boyutları bu örneklerle ölçülmez.
İlgili kazanımlar
- COĞ.9.1.1 Coğrafya biliminin konusu ve bölümlerini çözümleyebilme
- COĞ.9.1.2 Örnek olay, olgu veya konu üzerinden mekânsal düşünme ile coğrafya öğrenmenin önemini çözümleyebilme
- COĞ.9.1.3 Coğrafya biliminin gelişimi hakkında bilgi toplayabilme
Çözümlü örnekler
Örnek 1
Doğal ortamda gözlenen şu iki unsur aynı temel ortama aittir: dağ ve ova gibi yer şekilleri; kum ve çakıl birikintileri. Bu iki unsurun ait olduğu temel ortam hangisidir?
- A)taş küre (litosfer)
- B)yaşam küre (biyosfer)
- C)buz küre (kriyosfer)
- D)hava küre (atmosfer)
- E)su küre (hidrosfer)
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): İki unsurun ortak özelliği belirlenir.
2. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Bu ortak özellik, ilgili temel ortamı oluşturan unsurların özelliğidir.
Cevap
taş küre (litosfer)
Örnek 2
Varsayımsal bir kıyı ilçesinde yaşanan sel afetini inceleyen bir ekip aşağıdaki etkenleri belirlemiştir. Bu etkenlerden hangileri beşerî faaliyetlerden kaynaklanır? I. Havzadaki kayaçların suyu az geçirmesi. II. Dere yatağına moloz ve atık dökülmesi. III. Konutların akarsuyun taşkın alanına kurulması.
- A)Yalnız II
- B)I ve III
- C)II ve III
- D)Yalnız III
- E)I ve II
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Bu etken doğal ortamın koşullarından kaynaklanır.
2. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Bu etken insan faaliyetinin sonucudur.
3. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Bu etken insan faaliyetinin sonucudur.
4. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Sorulan gruba giren etkenler birlikte seçilir.
Cevap
II ve III
Örnek 3
Coğrafya biliminin gelişimine katkı sağlayan bilim insanlarıyla ilgili aşağıdaki bilgiler, çalışmaların yapıldığı çağlara göre eskiden yeniye doğru nasıl sıralanır? I. Abraham Ortelius, Theatrum Orbis Terrarum adıyla ilk modern dünya atlasını hazırlamıştır. II. Besim Darkot, Cumhuriyet Dönemi'nde Türkiye'de modern coğrafya öğretimi ve araştırmalarının kurucuları arasında yer almıştır. III. Batlamyus, Geographia adlı eserinde binlerce yerin konumunu enlem ve boylam değerleriyle vermiştir. IV. Muhammed İdrisi, Sicilya kralı için hazırladığı eserde dönemin en ayrıntılı dünya haritalarından birini çizmiştir.
- A)IV - II - I - III
- B)III - II - IV - I
- C)I - III - IV - II
- D)III - IV - II - I
- E)III - IV - I - II
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Bu çalışma Yeni Çağ'a aittir.
2. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Bu çalışma Yakın Çağ'a aittir.
3. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Bu çalışma Eski Çağ'a aittir.
4. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Bu çalışma Orta Çağ'a aittir.
5. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Çağlar eskiden yeniye doğru sıralanır.
Cevap
III - IV - I - II
Sık yapılan hatalar
- Coğrafyayı yalnız yer adı ezberi saymak veya insan etkisini doğal süreçlerden tamamen ayrı düşünmek.
Uygulama ve etkinlik sınırları
Hazır sorular verilen metin, veri ve varsa haritanın yorumlanmasını kapsar. Saha gözlemi, gerçek veri toplama, harita üretimi ve etkileşimli CBS uygulaması bu sayfalarda tamamlanmış sayılmaz.