ZenOkul

10. sınıf Coğrafya: Beşerî Sistemler ve Süreçler

Yerleşmelerin konumu ile işlevi birbirini etkiler. Bir yerin nüfus büyüklüğü, hangi faaliyetle öne çıktığını tek başına açıklamaz.

Nasıl çalışmalı?

Yer seçimini etkileyen koşulları ve yerleşmenin işlevini ayrı inceleyin. Ulaşım, ekonomik faaliyet ve doğal koşulların etkisini verilen örnekte arayın.

Hazır örneklerin kapsamı

Seçilen soruların ilişkili olduğu hedefler: Yerleşme yeri seçiminde ve yerleşmelerin gelişiminde etkili olan coğrafi faktörleri sorgulayabilme / Türkiye ve dünyadaki yerleşmeleri fonksiyonlarına göre sınıflandırabilme Bu hedeflerin bütün uygulama ve performans boyutları bu örneklerle ölçülmez.

İlgili kazanımlar

  • COĞ.10.4.1 Yerleşme yeri seçiminde ve yerleşmelerin gelişiminde etkili olan coğrafi faktörleri sorgulayabilme
  • COĞ.10.4.2 Türkiye ve dünyadaki yerleşmeleri fonksiyonlarına göre sınıflandırabilme

Çözümlü örnekler

Örnek 1

Aşağıdaki durumların hangilerinde yerleşmenin yeri ya da gelişimi üzerinde beşerî bir faktör belirleyici olmuştur? I. Tropikal yağmur ormanlarıyla kaplı bir havzada yerleşmeler seyrek ve küçüktür. II. Denizin doldurulmasıyla kazanılan bir alanda yeni bir yerleşme kurulmuştur. III. Dik yamaçlı dağlık bir ilçede köyler küçük ve birbirinden uzaktır.
  • A)
    Yalnız III
  • B)
    II ve III
  • C)
    Yalnız I
  • D)
    Yalnız II
  • E)
    I ve II
Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Bu faktör doğal ortamın özelliğidir. I⟹dog˘al\text{I}\Longrightarrow \text{doğal}
2. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Bu faktör insan faaliyetlerinden kaynaklanır. II⟹bes¸erıˆ\text{II}\Longrightarrow \text{beşerî}
3. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Bu faktör doğal ortamın özelliğidir. III⟹dog˘al\text{III}\Longrightarrow \text{doğal}
4. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Sorulan türdeki faktörün etkili olduğu durumlar seçilir. I: dog˘al, II: bes¸erıˆ, III: dog˘al⟹Yalnız II\text{I: doğal},\ \text{II: beşerî},\ \text{III: doğal}\Longrightarrow \text{Yalnız II}
Cevap
Yalnız II

Örnek 2

Aşağıdaki tabloda varsayımsal beş yerleşmenin nüfusu verilmiştir. Yerles¸meNu¨fus (kis¸i)K1 790 000L730 000M1200N9400P78 000\begin{array}{|l|l|}\hline \text{Yerleşme} & \text{Nüfus (kişi)} \\ \hline \text{K} & \text{1 790 000} \\ \hline \text{L} & \text{730 000} \\ \hline \text{M} & \text{1200} \\ \hline \text{N} & \text{9400} \\ \hline \text{P} & \text{78 000} \\ \hline\end{array} Türkiye'de kullanılan nüfus ölçütüne göre bu yerleşmelerden hangisi metropol olarak sınıflandırılır?
  • A)
    P
  • B)
    M
  • C)
    N
  • D)
    L
  • E)
    K
Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Nüfus, kır ve şehir yerleşmelerinin nüfus sınırlarıyla karşılaştırılır. K: 1 790 000⟹metropol\text{K}:\ 1\,790\,000\Longrightarrow \text{metropol}
2. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Nüfus, kır ve şehir yerleşmelerinin nüfus sınırlarıyla karşılaştırılır. L: 730 000⟹bu¨yu¨k s¸ehir\text{L}:\ 730\,000\Longrightarrow \text{büyük şehir}
3. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Nüfus, kır ve şehir yerleşmelerinin nüfus sınırlarıyla karşılaştırılır. M: 1200⟹ko¨y\text{M}:\ 1200\Longrightarrow \text{köy}
4. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Nüfus, kır ve şehir yerleşmelerinin nüfus sınırlarıyla karşılaştırılır. N: 9400⟹kasaba\text{N}:\ 9400\Longrightarrow \text{kasaba}
5. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Nüfus, kır ve şehir yerleşmelerinin nüfus sınırlarıyla karşılaştırılır. P: 78 000⟹orta bu¨yu¨klu¨kte s¸ehir\text{P}:\ 78\,000\Longrightarrow \text{orta büyüklükte şehir}
6. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Sorulan sınıftaki yerleşmenin harfi seçilir. metropol olan yerles¸me⟹K\text{metropol olan yerleşme}\Longrightarrow \text{K}
Cevap
K

Örnek 3

Aşağıdaki durumda yerleşmenin yeri ya da gelişimi üzerinde hangi faktör belirleyici olmuştur? Durum: Verimli alüvyal toprakların bulunduğu bir alanda çok sayıda köy kurulmuştur.
  • A)
    su kaynakları
  • B)
    bitki örtüsü
  • C)
    bilim ve teknolojideki gelişmeler
  • D)
    topoğrafya
  • E)
    toprak yapısı
Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Durumdaki belirleyici özellik belirlenir. verimli alu¨vyal topraklar⟹tarıma elveris¸li verimli topraklar\text{verimli alüvyal topraklar}\Longrightarrow \text{tarıma elverişli verimli topraklar}
2. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Bu özellik, ilgili faktörün yerleşmeye etkisidir. tarıma elveris¸li verimli topraklar⟹toprak yapısı\text{tarıma elverişli verimli topraklar}\Longrightarrow \text{toprak yapısı}
Cevap
toprak yapısı

Sık yapılan hatalar

  • Nüfusu fazla olan her yerleşmeyi aynı işlev sınıfına koymak.

Uygulama ve etkinlik sınırları

Hazır sorular verilen metin, veri ve varsa haritanın yorumlanmasını kapsar. Saha gözlemi, gerçek veri toplama, harita üretimi ve etkileşimli CBS uygulaması bu sayfalarda tamamlanmış sayılmaz.

Çalışmaya devam edin

Öğrenci alanında çalışÖğretmen alanında hazırla
Sınıf konularına dön