9. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı: Sözün İnceliği
Sözün İnceliği temasında metnin anlamını, dilin çağrışımlarını ve söyleyiş tercihlerini metindeki kanıtlarla yorumlama çalışılır. Aynı sözcüğün bağlama göre değişen işlevi okuma yönünü etkiler.
Nasıl çalışmalı?
İlk izleniminizi metnin sözcük ve ifadeleriyle sınayın. Açıkça söylenen bilgi ile çağrışım yoluyla kurduğunuz yorumu ayırın.
Hazır örneklerin kapsamı
Seçilen soruların ilişkili olduğu hedefler: “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme / “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme / Muhatabını ikna etmek için söyleyiş inceliklerine yer veren bir konuşma içeriği oluşturabilme Bu hedeflerin bütün uygulama ve performans boyutları bu örneklerle ölçülmez.
İlgili kazanımlar
- TDE1.1 “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde dinlemeyi/izlemeyi yönetebilme
- TDE1.2 “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
- TDE2.1 “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme
- TDE2.2 “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
- TDE3.1 Söyleyişin inceliğini kullanarak akıcı bir konuşma süreci yönetebilme
- TDE3.2 Muhatabını ikna etmek için söyleyiş inceliklerine yer veren bir konuşma içeriği oluşturabilme
- TDE3.3 Muhatabını ikna etmek için söyleyiş inceliklerine yer veren bir konuşmada kural uygulayabilme
- TDE3.4 Söyleyiş inceliğinin konuşmasına etkisiyle ilgili süreci değerlendirebilme
- TDE4.1 Edebî söyleyişin inceliğini yansıtmak için paragraf düzeyindeki bir yazısında süreci yönetebilme
- TDE4.2 Edebî söyleyişin inceliğini yansıtan metinlerden edindiği söz varlığını kullanarak yazısına içerik oluşturabilme
- TDE4.3 Edebî söyleyişin inceliğini yansıttığı yazısında kural uygulama
- TDE4.4 Edebî söyleyişin inceliğini yansıttığı yazısında yazma sürecini değerlendirebilme
Çözümlü örnekler
Örnek 1
Duru, okuduğu metinde ana düşünceyi belirleme amacını belirlemiştir. Bu amaç için ana noktaları kısaltma işini yapacaktır. Planladığı çalışma hangi okuma yaklaşımıdır?
- A)Not alma
- B)Karşılaştırma
- C)Tekrar okuma
- D)Özetleme
- E)Soru sorma
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Okurun yapacağı işlem, görünen amaçla birlikte ele alınır.
2. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Bu işlem, sorulan okuma yaklaşımının adını verir.
Cevap
Özetleme
Örnek 2
Eren, zor bir sorunu çözmek için başka bir yol denedi. Bu cümlede 'yol' sözü hangi anlamda kullanılmıştır?
- A)Geçilen güzergâh
- B)Yağış türü
- C)Ses tonu
- D)Yöntem
- E)Renk
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Sözün anlamı, birlikte kullanıldığı eylem ve bağlamdan belirlenir.
2. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Görünen kullanım, seçilen kısa anlamla karşılanır.
Cevap
Yöntem
Örnek 3
Altı şapka çalışmasında Sena, 'yalnız denetlenebilir bilgileri toplama' görevini üstlenmiştir. Kaynakta öğretilen renk-görev eşlemesine göre hangi renk şapkayı kullanmalıdır?
- A)Yeşil
- B)Sarı
- C)Kırmızı
- D)Siyah
- E)Beyaz
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Görünen kanıttaki gerçek bilgiler korunarak sorulan karşılık seçilir.
Cevap
Beyaz
Sık yapılan hatalar
- Tek bir söz sanatını bulmayı metnin bütün anlamını açıklamakla eşitlemek.
Uygulama ve etkinlik sınırları
Örnekler metin ve kurmaca durumlar üzerinde sınırlı okuma ve yorumlama görevleridir. Dinleme, izleme, sözlü sunum, yaratıcı yazma ve performans ürünleri bu sorularla tamamlanmış sayılmaz.