9. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı: Dilin Zenginliği
Dilin Zenginliği temasında sözcükler, anlatım seçenekleri ve bağlamın anlam üzerindeki etkisi değerlendirilir. Yakın anlamlı sözcükler her cümlede aynı etkiyi oluşturmaz.
Nasıl çalışmalı?
Sözcüğün cümledeki anlamını bulun ve farklı bir ifadeyle değiştirildiğinde kaybolan nüansı düşünün. Genel sözlük anlamını bağlamla kontrol edin.
Hazır örneklerin kapsamı
Seçilen soruların ilişkili olduğu hedefler: “Dilin Zenginliği” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme / “Dilin Zenginliği” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme / Öz yaşam öyküsünü aktarmak için kendi üslup özelliklerini yansıtan bir yazılı anlatım içeriği oluşturabilme Bu hedeflerin bütün uygulama ve performans boyutları bu örneklerle ölçülmez.
İlgili kazanımlar
- TDE1.1 “Dilin Zenginliği” temasında ele alınan metinlerde dinlemeyi/izlemeyi yönetebilme
- TDE1.2 “Dilin Zenginliği” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
- TDE1.3 “Dilin Zenginliği” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme
- TDE1.4 “Dilin Zenginliği” temasında ele alınan metinlerde dinleme/izleme sürecini değerlendirebilme
- TDE2.1 “Dilin Zenginliği” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme
- TDE2.2 “Dilin Zenginliği” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
- TDE2.3 “Dilin Zenginliği” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme
- TDE2.4 “Dilin Zenginliği” temasında ele alınan metinlere yönelik okuma sürecini değerlendirebilme
- TDE3.1 Dilin zenginliğini kullandığı akıcı bir konuşma sürecini yönetebilme
- TDE3.2 Konusunu dilin zenginliğinden yararlanarak oluşturduğu konuşma içeriğini oluşturabilme
- TDE3.3 Konusunu dilin zenginliğinden yararlanarak oluşturduğu konuşmasında kural uygulayabilme
- TDE3.4 Kullandığı dil özelliklerinin konuşmasına etkisine yönelik süreci değerlendirebilme
- TDE4.1 Öz yaşam öyküsünü oluşturabilmek için bir yazılı anlatım sürecini yönetebilme
- TDE4.2 Öz yaşam öyküsünü aktarmak için kendi üslup özelliklerini yansıtan bir yazılı anlatım içeriği oluşturabilme
- TDE4.3 Öz yaşam öyküsünü aktarmak için kendi üslup özelliklerini yansıtan yazısında kural uygulayabilme
- TDE4.4 Beğeni ve eleştirilerini dile getirdiği yazısına yönelik yazma sürecini değerlendirebilme
Çözümlü örnekler
Örnek 1
I. Bu kurmaca roman taslağının odağı, göçmenler arasındaki toplumsal ilişkiler ve yaşam koşullarıdır; Işıl bu çevrede yer alır. II. Bu kurmaca roman taslağının odağı, Işıl adlı bir mimar kişinin çocukluğundan sonraki yaşam dönemlerine uzanan hayat hikâyesidir. Yalnız açıkça verilen baskın odaklara göre konu türleri I ve II sırasıyla hangisidir? Gerçek romanlarda bu odakların örtüşemeyeceği ileri sürülmemektedir.
- A)Sosyal / Biyografik
- B)Psikolojik / Sosyal
- C)Psikolojik / Biyografik
- D)Tarihî / Biyografik
- E)Biyografik / Psikolojik
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Görünen metindeki kanıt, soruda istenen ölçütle ilişkilendirilir.
2. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Görünen metindeki kanıt, soruda istenen ölçütle ilişkilendirilir.
3. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Görünen metindeki kanıt, soruda istenen ölçütle ilişkilendirilir.
Cevap
Sosyal / Biyografik
Örnek 2
I. Bu bölümde Bora adlı kişi, olayın geçeceği okul ve başlangıç zamanı tanıtılır; temel sorun henüz kurulmaz. II. Bu bölümde Selin için defter kaybolur; onu bulma çabasında engeller artar, sorun henüz çözülmez. Yalnız verilen işlevlere göre bölümler I ve II sırasıyla hangisidir?
- A)Serim / Düğüm
- B)Düğüm / Düğüm
- C)Düğüm / Çözüm
- D)Çözüm / Çözüm
- E)Serim / Serim
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Görünen metindeki kanıt, soruda istenen ölçütle ilişkilendirilir.
2. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Görünen metindeki kanıt, soruda istenen ölçütle ilişkilendirilir.
3. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Görünen metindeki kanıt, soruda istenen ölçütle ilişkilendirilir.
Cevap
Serim / Düğüm
Örnek 3
Kurmaca öz yaşam cümlesi: 'Ben 1998 yılında evde 2 mektup yazdım.' Yalnız anlatıcı kişisi Bora adına üçüncü tekile dönüştürülecek, diğer bilgiler korunacaktır. Doğru taslak hangisidir?
- A)Bora bu olayı hiç yaşamadı.
- B)Bora 1998 yılında evde 3 mektup yazdı.
- C)Bora 1999 yılında evde 2 mektup yazdı.
- D)Bora 1998 yılında evde 2 mektup yazdı.
- E)Bora 1998 yılında dışarıda 2 mektup yazdı.
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Görünen metindeki kanıt, soruda istenen ölçütle ilişkilendirilir.
Cevap
Bora 1998 yılında evde 2 mektup yazdı.
Sık yapılan hatalar
- Bir sözcüğün ilk bilinen anlamını bütün kullanımlara uygulamak.
Uygulama ve etkinlik sınırları
Örnekler metin ve kurmaca durumlar üzerinde sınırlı okuma ve yorumlama görevleridir. Dinleme, izleme, sözlü sunum, yaratıcı yazma ve performans ürünleri bu sorularla tamamlanmış sayılmaz.