ZenOkul

12. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı: Giriş

Giriş ünitesinde dil, kültür ve edebiyatın ilişkisini açıklayan temel kavramlar çalışılır. Bir kavramın metindeki kullanımını yalnız tanım ezberiyle değil bağlamla anlamak gerekir.

Nasıl çalışmalı?

Verilen açıklamanın hangi ilişkiyi kurduğunu belirleyin. Sözcük ve kavramın metindeki işlevini örnekle ilişkilendirip genellemenin sınırını kontrol edin.

Hazır örneklerin kapsamı

Seçilen soruların ilişkili olduğu hedefler: Şiirde ahengi sağlayan özellikleri/unsurları belirler. / Şiirin nazım biçimini ve nazım türünü tespit eder. / Şiirdeki mazmun, imge ve edebî sanatları belirleyerek bunların anlama katkısını değerlendirir. Bu hedeflerin bütün uygulama ve performans boyutları bu örneklerle ölçülmez.

İlgili kazanımlar

  • A.1.1 Metinde geçen kelime ve kelime gruplarının anlamlarını tespit eder.
  • A.1.3 Şiirde ahengi sağlayan özellikleri/unsurları belirler.
  • A.1.4 Şiirin nazım biçimini ve nazım türünü tespit eder.
  • A.1.5 Şiirdeki mazmun, imge ve edebî sanatları belirleyerek bunların anlama katkısını değerlendirir.
  • A.1.8 Şiirde edebiyat, sanat ve fikir akımlarının/anlayışlarının yansımalarını değerlendirir.
  • A.1.13 Metinler arası karşılaştırmalar yapar.
  • A.2.1 Metinde geçen kelime ve kelime gruplarının anlamlarını tespit eder.
  • A.2.4 Metindeki çatışmaları belirler.
  • A.2.6 Metindeki şahıs kadrosunun özelliklerini belirler.
  • A.2.7 Metindeki zaman ve mekânın özelliklerini belirler.
  • A.2.9 Metindeki anlatım biçimleri ve tekniklerinin işlevlerini belirler.
  • A.2.13 Metni yorumlar.
  • A.2.16 Metinlerden hareketle dil bilgisi çalışmaları yapar.
  • A.4.1 Metinde geçen kelime ve kelime gruplarının anlamlarını tespit eder.
  • A.4.3 Metin ile metnin konusu, amacı ve hedef kitlesi arasında ilişki kurar.
  • A.4.4 Metnin ana düşüncesi ve yardımcı düşüncelerini belirler.
  • A.4.5 Metindeki anlatım biçimlerini, düşünceyi geliştirme yollarını ve bunların işlevlerini belirler.
  • A.4.6 Metnin görsel unsurlarla ilişkisini belirler.
  • A.4.7 Metnin üslup özelliklerini belirler.
  • A.4.9 Metinde ortaya konulan bilgi ve yorumları ayırt eder.
  • A.4.12 Metni yorumlar.
  • A.4.14 Türün ve dönemin/akımın diğer önemli yazarlarını ve eserlerini sıralar.
  • A.4.15 Metinlerden hareketle dil bilgisi çalışmaları yapar.
  • B.4 Yazacağı metni planlar.
  • C.1.4 Konuşma metnini planlar.

Çözümlü örnekler

Örnek 1

Özgün dize: Şimdi bir türkü yükselir gönlümde Bu dizedeki toplam hece sayısını yazınız.
  • A)
    13 hece
  • B)
    12 hece
  • C)
    11 hece
  • D)
    9 hece
  • E)
    10 hece
Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Türkçe sözcükte görünen her ünlü bir hece çekirdeği oluşturur. S¸imdi⟹2\text{Şimdi}\Longrightarrow 2
2. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Türkçe sözcükte görünen her ünlü bir hece çekirdeği oluşturur. bir⟹1\text{bir}\Longrightarrow 1
3. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Türkçe sözcükte görünen her ünlü bir hece çekirdeği oluşturur. tu¨rku¨⟹2\text{türkü}\Longrightarrow 2
4. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Türkçe sözcükte görünen her ünlü bir hece çekirdeği oluşturur. yu¨kselir⟹3\text{yükselir}\Longrightarrow 3
5. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Türkçe sözcükte görünen her ünlü bir hece çekirdeği oluşturur. go¨nlu¨mde⟹3\text{gönlümde}\Longrightarrow 3
6. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Sözcüklerin ayrı bulunan hece sayıları aynı dize için toplanır. 2+1+2+3+3⟹11 hece2 + 1 + 2 + 3 + 3\Longrightarrow \text{11 hece}
Cevap
11 hece

Örnek 2

Aşağıdaki özgün parça tek bir nazım birimi olarak düzenlenmiştir. Bir gül açar içimde Bir ses çınlar aklımda Görünen dize sayısına göre bu nazım biriminin adını yazınız.
  • A)
    Üç dizelik bent
  • B)
    Beş dizelik bent
  • C)
    Dörtlük
  • D)
    Beyit
  • E)
    Altı dizelik bent
Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Farklı satırlarda görünen dize başlangıçları sayılır. Bir gu¨l / Bir ses⟹2\text{Bir gül / Bir ses}\Longrightarrow 2
2. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): İki dizelik nazım birimi beyit, dört dizelik nazım birimi dörtlük olarak adlandırılır. 2⟹Beyit2\Longrightarrow \text{Beyit}
Cevap
Beyit

Örnek 3

Özgün dizeler: kıyı, deniz, dalga düşer aklıma, Kalemimi açarım bu yolda. İlk dizede aynı anlam alanındaki sözcükleri birlikte kullanma yoluyla kurulan söz sanatını yazınız.
  • A)
    Benzetme
  • B)
    Telmih
  • C)
    Tenasüp
  • D)
    Kişileştirme
  • E)
    Tezat
Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Görünen karşıtlık, anlam alanı veya geleneksel olaya gönderme istenen sanatı belirler. dalga - deniz - kıyı⟹Tenasu¨p\text{dalga - deniz - kıyı}\Longrightarrow \text{Tenasüp}
Cevap
Tenasüp

Sık yapılan hatalar

  • Dil ve edebiyat arasındaki ilişkiyi yalnız ortak sözcük kullanımına indirgemek.

Uygulama ve etkinlik sınırları

Örnekler metin ve kurmaca durumlar üzerinde sınırlı okuma ve yorumlama görevleridir. Dinleme, izleme, sözlü sunum, yaratıcı yazma ve performans ürünleri bu sorularla tamamlanmış sayılmaz.

Çalışmaya devam edin

Öğrenci alanında çalışÖğretmen alanında hazırla
Sınıf konularına dön