11. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı: Yaşamın İzinde
Yaşamın İzinde temasında bireysel deneyimlerin anlatıya nasıl dönüştüğü incelenir. Metnin kurduğu dünya ile yaşanmış olaya ait bilgi aynı kabul edilmemelidir.
Nasıl çalışmalı?
Anlatan sesi, zaman düzenini ve deneyime verilen anlamı belirleyin. Metindeki kişinin sözünü anlatıcının yargısından ayrı okuyun.
Hazır örneklerin kapsamı
Seçilen soruların ilişkili olduğu hedefler: “Yaşamın İzinde” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme / “Yaşamın İzinde” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme Bu hedeflerin bütün uygulama ve performans boyutları bu örneklerle ölçülmez.
İlgili kazanımlar
- TDE1.1 “Yaşamın İzinde” temasında ele alınan metinlerde dinlemeyi/izlemeyi yönetebilme
- TDE1.2 “Yaşamın İzinde” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
- TDE1.3 “Yaşamın İzinde” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme
- TDE1.4 “Yaşamın İzinde” temasında ele alınan metinlere ilişkin dinleme/izleme sürecini değerlendirebilme
- TDE2.1 “Yaşamın İzinde” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme
- TDE2.2 “Yaşamın İzinde” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
- TDE2.3 “Yaşamın İzinde” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme
- TDE2.4 “Yaşamın İzinde” temasında ele alınan metinlerden hareketle günlük yaşamın ve sanatçının hayatının edebiyata yansımasına yönelik süreci değerlendirebilme
- TDE3.1 Edebiyat ve sanatın yaşamdaki yansımalarını etkileşimli bir biçimde ele aldığı konuşmasını yönetebilme
- TDE3.2 Sanatçının ve eserden seçtiği karakterin yaşamındaki izlenimlerini yaratıcılığı ile bütünleştirdiği bir konuşma içeriği oluşturabilme
- TDE3.3 Sanatçının ve eserden seçtiği karakterin yaşamındaki izlenimlerini yaratıcılığı ile bütünleştirdiği konuşmasında kural uygulayabilme
- TDE3.4 Yaşamdan izler taşıyan karakterlerle kurduğu etkileşimi yansıtan konuşmasına yönelik süreci değerlendirebilme
- TDE4.1 Edebiyat ve sanatın yaşamdaki yansımalarını kendi kurgusuyla oluşturacağı yazısını yönetebilme
- TDE4.2 Kendi yaşamını, ilgi alanını veya beğenilerini bağlama uygun bir şekilde kurguladığı yazısı için içerik oluşturabilme
- TDE4.3 Kendi yaşamını, ilgi alanı veya beğenilerini bağlama uygun bir şekilde kurguladığı yazısı için kural uygulayabilme
- TDE4.4 Edebiyat ve sanatın yaşamdaki izlerine yönelik görüşlerini anlattığı yazısında yazma sürecini değerlendirebilme
Çözümlü örnekler
Örnek 1
Bu metinler öğretim için tasarlanmış kişi ve olayları kullanır; gerçek bir kişinin yaşamına atıf yapmaz.
I. 2011 yılında Konya şehrinde açılan sergide 20 tasarım gösterildi. Etkinlik sorumlusu Duru, serginin bir hafta süreceğini bildirdi. Yazı yalnız bu etkinlikte olup biteni haber verir.
II. Duru 1932 yılında doğdu, 1982 yılında öldü. Arşiv kayıtlarına göre ilk tasarım çalışmasını 1956 yılında hazırladı ve ardından 19 çalışma tamamladı. Yazı, yaşamı doğumdan ölüme belge sırasıyla inceler; kurmaca sahne içermez.
III. Bu defter 22 bölmeden oluşur. Dış yüzeyi mavi, iç yüzeyi düzdür. Açıklama nesnenin yapısını tanıtır; bir kişinin hayatını anlatmaz.
IV. 2018 yılında Ordu şehrinde açılan sergide 19 çizim gösterildi. Etkinlik sorumlusu Asya, serginin bir hafta süreceğini bildirdi. Yazı yalnız bu etkinlikte olup biteni haber verir.
V. Ozan 1939 yılında doğdu, 2001 yılında öldü. Arşiv kayıtlarına göre ilk çizim çalışmasını 1969 yılında hazırladı ve ardından 22 çalışma tamamladı. Yazı, yaşamı doğumdan ölüme belge sırasıyla inceler; kurmaca sahne içermez.
Hangi metinlerin temel amacı bir kişinin yaşamını veya meslek yaşamını anlatmaktır?
- A)II ve V
- B)I ve III
- C)I ve II
- D)II, III ve IV
- E)II ve IV
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Görünür belge-kurmaca-ölüm odağı ve temel anlatma amacı metindeki gerçek ayrıntılarla ayrılır.
2. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Görünür belge-kurmaca-ölüm odağı ve temel anlatma amacı metindeki gerçek ayrıntılarla ayrılır.
3. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Görünür belge-kurmaca-ölüm odağı ve temel anlatma amacı metindeki gerçek ayrıntılarla ayrılır.
4. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Görünür belge-kurmaca-ölüm odağı ve temel anlatma amacı metindeki gerçek ayrıntılarla ayrılır.
5. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Görünür belge-kurmaca-ölüm odağı ve temel anlatma amacı metindeki gerçek ayrıntılarla ayrılır.
6. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Önceki metin çözümlemeleri, sorunun istediği tür sırası veya amaç alt kümesinde birleştirilir.
Cevap
II ve V
Örnek 2
Özgün cümle: Atölyede Bora inceledi haritayı bugün.
İncelenen parça: Bora.
İncelenen parça bu cümlenin hangi ögesidir?
- A)Özne
- B)Yer tamlayıcısı
- C)Belirtili nesne
- D)Zarf tümleci
- E)Yüklem
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Üçüncü tekil kişi geçmiş zamanla çekimlenmiş eylem yüklem olarak bulunur.
2. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): İncelenen parça, bulunan yükleme göre yaptığı dil bilgisel görevle adlandırılır.
Cevap
Özne
Örnek 3
Özgün cümle: Kitabı inceledi atölyede Umut sabah.
İstenen öge: Belirtili nesne.
Bu cümlede istenen öge hangi parçadır?
- A)Umut
- B)kitabı
- C)atölyede
- D)sabah
- E)inceledi
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Üçüncü tekil kişi geçmiş zamanla çekimlenmiş eylem yüklem olarak bulunur.
2. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Gerçek cümlede bulunan yüklemle ilişki kurularak istenen ögenin parçası seçilir.
Cevap
kitabı
Sık yapılan hatalar
- Birinci kişi anlatımını her zaman yazarın birebir yaşam öyküsü saymak.
Uygulama ve etkinlik sınırları
Örnekler metin ve kurmaca durumlar üzerinde sınırlı okuma ve yorumlama görevleridir. Dinleme, izleme, sözlü sunum, yaratıcı yazma ve performans ürünleri bu sorularla tamamlanmış sayılmaz.