11. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı: Hayatın Aynası
Hayatın Aynası temasında toplumsal yaşamın edebî metinde nasıl temsil edildiği değerlendirilir. Edebî temsil bir fotoğraf gibi bütün gerçeği eksiksiz aktarmak zorunda değildir.
Nasıl çalışmalı?
Metnin seçtiği ayrıntıları ve bakış açısını bulun. Toplumsal yorumu hangi sahne veya ifadeden çıkardığınızı açıklayın.
Hazır örneklerin kapsamı
Seçilen soruların ilişkili olduğu hedefler: “Hayatın Aynası” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme Bu hedeflerin bütün uygulama ve performans boyutları bu örneklerle ölçülmez.
İlgili kazanımlar
- TDE1.1 “Hayatın Aynası” temasında ele alınan metinlerde dinlemeyi/izlemeyi yönetebilme
- TDE1.2 “Hayatın Aynası” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
- TDE1.3 “Hayatın Aynası” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme
- TDE1.4 “Hayatın Aynası” temasında ele alınan metinlerden hareketle günlük hayatta karşılaşabileceği olay ve durumlarla ilgili görüşlerini paylaştığı süreci değerlendirebilme
- TDE2.1 “Hayatın Aynası” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme
- TDE2.2 “Hayatın Aynası” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
- TDE2.3 “Hayatın Aynası” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme
- TDE2.4 “Hayatın Aynası” temasında ele alınan metinlerde okuma sürecini değerlendirebilme
- TDE3.1 Sosyal hayata dair gözlemleri yansıtan metinlerden hareketle sergileyeceği konuşmayı yönetebilme
- TDE3.2 Günlük hayatta karşılaşılabilecek olay ya da durumu etkileyici ve inandırıcı biçimde canlandırmak için konuşmasının içeriğini oluşturabilme
- TDE3.3 Günlük hayatta karşılaşılabilecek olay ya da durumu etkileyici ve inandırıcı biçimde canlandırmak için konuşmasında kural uygulayabilme
- TDE3.4 Hayata ayna tutan içeriği sahnelediği konuşması için konuşma sürecini değerlendirebilme
- TDE4.1 Günlük hayatta karşılaşılabilecek olay ve durumları etkili bir şekilde aktaracağı yazısını yönetebilme
- TDE4.2 Farklı bakış açılarını, günlük deneyimleri ve sosyal yaşamı yansıttığı yazısı için içerik oluşturabilme
- TDE4.3 Farklı bakış açılarını, günlük deneyimleri ve sosyal yaşamı yansıttığı yazısı için kural uygulayabilme
- TDE4.4 Günlük hayatta karşılaşılabilecek olay ve durumları etkili bir şekilde aktardığı yazılı anlatımına yönelik yazma sürecini değerlendirebilme
Çözümlü örnekler
Örnek 1
Bu sorudaki yapı örnekleri tek yüklemli basit cümle, virgülle sıralanan cümleler ve bağlaçla bağlanan cümlelerle sınırlıdır.
Cümle: Eren afişi düzenlemedi, Asya haritayı incelemedi.
Bu cümlenin yüklem türü, yüklem yeri, anlam ve yapı profili sırasıyla hangisidir?
- A)Fiil / Kurallı / Olumsuz / Sıralı
- B)Fiil / Devrik / Olumsuz / Bağlı
- C)Fiil / Kurallı / Olumsuz / Basit
- D)İsim / Kurallı / Olumlu / Sıralı
- E)Fiil / Devrik / Olumlu / Bağlı
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Gerçek yüklemler, çekimli eylem veya ek fiilli isim soylu kuruluşlarına göre ayrılır.
2. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Gerçek yüklemin cümle sonunda bulunması veya ardından öge gelmesi incelenir.
3. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Çekimli eylemde olumsuzluk eki veya isim yükleminde değil unsuru görünürden belirlenir.
4. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Gerçek yüklem sayısı ve cümleleri bir araya getiren ayırıcı ya da bağlaç birlikte değerlendirilir.
5. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Bağımsız dört gerçek çözümleme, soruda istenen ölçüt sırasına yerleştirilir.
Cevap
Fiil / Kurallı / Olumsuz / Sıralı
Örnek 2
Parçaları sahnede sesli söylenen replik açısından değerlendiriniz.
I. Işıl: '7 broşür nerede?' Bora: 'Kutuda.'
II. Eren, kimseye söylemeden içinden '4 dosya için önce bir sıra kursam.' diye düşündü.
Parçalardaki sesli replik düzeni sırasıyla nasıldır?
- A)Replik yok / Diyalog
- B)Diyalog / Monolog
- C)Replik yok / Monolog
- D)Monolog / Replik yok
- E)Diyalog / Replik yok
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Tek kişinin sesli sözü, karşılıklı replik ve hiç seslendirilmemiş yönerge/düşünce görünür kanıttan ayrılır.
2. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Tek kişinin sesli sözü, karşılıklı replik ve hiç seslendirilmemiş yönerge/düşünce görünür kanıttan ayrılır.
3. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Görünür iki konuşma düzlemi, parça sırasıyla birleştirilir.
Cevap
Diyalog / Replik yok
Örnek 3
Beş kısa bölüm aynı öğretim oyununun kesitleridir. Yalnız burada görülen kanıtı değerlendiriniz.
Kesit A: Bu anda 26 saniyelik ara verilir.
Kesit B: (Bora, aynı broşürleri kütüphanede tutmak ister; Umut ise onların tümünü aynı anda atölyeye taşımakta ısrar eder.)
Kesit C: Bu anda 27 saniyelik ara verilir.
Kesit D: Bu anda 26 saniyelik ara verilir.
Kesit E: (Sahne, atölye olarak düzenlenmiştir; ortada 12 masa ve sarı bir pano vardır.)
Terimler: I. Dekor; II. Diyalog; III. Monolog; IV. Jest ve mimik; V. Çatışma.
Bu kesitlerde hangi terimlerin görünür örneği kesin olarak saptanamaz?
- A)II, III ve V
- B)I ve II
- C)I, II, III, IV ve V
- D)I, III ve IV
- E)II, III ve IV
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Gerçek bölümdeki eşya düzeni, sesli söz, beden hareketi veya karşıt amaç terimle eşlenir; ara başka terime kanıt sayılmaz.
2. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Gerçek bölümdeki eşya düzeni, sesli söz, beden hareketi veya karşıt amaç terimle eşlenir; ara başka terime kanıt sayılmaz.
3. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Gerçek bölümdeki eşya düzeni, sesli söz, beden hareketi veya karşıt amaç terimle eşlenir; ara başka terime kanıt sayılmaz.
4. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Gerçek bölümdeki eşya düzeni, sesli söz, beden hareketi veya karşıt amaç terimle eşlenir; ara başka terime kanıt sayılmaz.
5. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Gerçek bölümdeki eşya düzeni, sesli söz, beden hareketi veya karşıt amaç terimle eşlenir; ara başka terime kanıt sayılmaz.
6. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Beş görünür bölümde örneği bulunmayan terimler belirlenir; bu durum bütün oyunda yokluk anlamına gelmez.
Cevap
II, III ve IV
Sık yapılan hatalar
- Tek bir kurmaca örneği bütün dönemin eksiksiz toplumsal kaydı saymak.
Uygulama ve etkinlik sınırları
Örnekler metin ve kurmaca durumlar üzerinde sınırlı okuma ve yorumlama görevleridir. Dinleme, izleme, sözlü sunum, yaratıcı yazma ve performans ürünleri bu sorularla tamamlanmış sayılmaz.