11. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı: Bir Diyeceğim Var!
Bir Diyeceğim Var! temasında sözün amacı, muhatabı ve gerekçeleriyle kurduğu ilişki incelenir. Bir iddianın güçlü ifade edilmesi, kanıtla desteklendiğini tek başına göstermez.
Nasıl çalışmalı?
Metnin ana iddiasını ve onu destekleyen örnekleri ayırın. Anlatıcının tutumunu belirlerken kullanılan ifadeleri doğrudan gösterin.
Hazır örneklerin kapsamı
Seçilen soruların ilişkili olduğu hedefler: “Bir Diyeceğim Var!” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme / “Bir Diyeceğim Var!” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme / Günlük hayatta karşılaşılan durumlara ilişkin duygu ve düşüncelerini etkili kullanacağı yazısı için kural uygulayabilme Bu hedeflerin bütün uygulama ve performans boyutları bu örneklerle ölçülmez.
İlgili kazanımlar
- TDE1.1 “Bir Diyeceğim Var!” temasında ele alınan metinlerde dinlemeyi/izlemeyi yönetebilme
- TDE1.2 “Bir Diyeceğim Var!” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
- TDE1.3 “Bir Diyeceğim Var!” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme
- TDE1.4 “Bir Diyeceğim Var!” temasında ele alınan metinlerde dinleme/izleme sürecini değerlendirebilme
- TDE2.1 “Bir Diyeceğim Var!” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme
- TDE2.2 “Bir Diyeceğim Var!” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
- TDE2.3 “Bir Diyeceğim Var!” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme
- TDE2.4 “Bir Diyeceğim Var!” temasında ele alınan metinlerden hareketle okuma sürecini değerlendirebilme
- TDE3.1 Günlük yaşamda karşılaşabileceği iletişim engellerini konu alan konuşmasını yönetebilme
- TDE3.2 İletişim engellerinin nedenlerini, sonuçlarını ve çözümlerini yansıtacağı konuşması için içerik oluşturabilme
- TDE3.3 Sözlü iletişim engellerine ilişkin farklı bakış açılarını deneyimlediği konuşmasında kural uygulayabilme
- TDE3.4 Günlük hayatta karşılaşılan sözlü iletişim engellerine yönelik gerçekleştirdiği konuşmasında süreci değerlendirebilme
- TDE4.1 Duygu, düşünce ve isteklerini etkili bir şekilde ileteceği yazısını yönetebilme
- TDE4.2 Günlük hayatta karşılaşılan durumlara ilişkin duygu ve düşüncelerini etkili kullanacağı yazısı için içerik oluşturabilme
- TDE4.3 Günlük hayatta karşılaşılan durumlara ilişkin duygu ve düşüncelerini etkili kullanacağı yazısı için kural uygulayabilme
- TDE4.4 Günlük hayatta duygu, düşünce ve isteklerini ifade ettiği yazısında yazma sürecini değerlendirebilme
Çözümlü örnekler
Örnek 1
Asya, haftanın 6 gününde kütüphaneye gider; ekseriyetle broşür inceler.
Bu bağlamda 'ekseriyetle' sözünün anlamı nedir?
- A)beklenen sürenin sonunda
- B)gizlemeksizin herkesin önünde
- C)diğerlerinden ayırarak
- D)durumların çoğunda
- E)diğer işlerden önce
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): 'ekseriyetle' sözü, cümlede durumların çoğunda anlamıyla kullanılmıştır.
Cevap
durumların çoğunda
Örnek 2
Karagöz oyununun bölümlerini anlatan kartlar:
I. İki başkişi asıl olaya geçmeden karşılıklı söyleşir.
II. Hacivat perdeye gelir ve eğlence ister.
III. Oyun sona erer ve seyirciden dil sürçmeleri için af dilenir.
IV. Oyunun asıl olayı diğer tiplerin katılmasıyla ilerler.
Kartların oyundaki olağan sırası nasıldır?
- A)II - I - IV - III
- B)II - IV - III - I
- C)IV - III - I - II
- D)II - IV - I - III
- E)IV - I - II - III
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Karttaki davranışın oyundaki işlevi, ilgili bölümle eşleştirilir.
2. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Karttaki davranışın oyundaki işlevi, ilgili bölümle eşleştirilir.
3. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Karttaki davranışın oyundaki işlevi, ilgili bölümle eşleştirilir.
4. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Karttaki davranışın oyundaki işlevi, ilgili bölümle eşleştirilir.
5. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Mukaddime, muhavere, fasıl ve bitiş sırasına göre bölümün kart numarası okunur.
Cevap
II - I - IV - III
Örnek 3
Bu e-postanın tek amacı hazırlanan çalışma malzemelerinin teslim durumunu haber vermektir.
I. Duru ile birlikte 6 adet kitap hazırladık.
II. Hazırladığımız bu malzemeleri cuma günü teslim edeceğiz.
III. Eksik kalan malzemeleri de aynı çalışmanın devamında tamamlayacağız.
IV. Geçen yaz Asya ile deniz kıyısında tatil yaptık.
V. Teslim edilecek malzemelerin listesini bu e-postaya ekledim.
Hangi cümle çıkarılırsa metin verilen amaca daha bağlı olur?
- A)III. cümle
- B)I. cümle
- C)IV. cümle
- D)II. cümle
- E)V. cümle
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Tatil anısı teslim bilgisiyle ilişkili değildir; kalan cümleler hazırlık, teslim ve ek listeyi açıklar.
Cevap
IV. cümle
Sık yapılan hatalar
- Metnin ses tonunu iddianın doğruluğuna ait kanıt yerine kullanmak.
Uygulama ve etkinlik sınırları
Örnekler metin ve kurmaca durumlar üzerinde sınırlı okuma ve yorumlama görevleridir. Dinleme, izleme, sözlü sunum, yaratıcı yazma ve performans ürünleri bu sorularla tamamlanmış sayılmaz.