10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı: Sözün Ezgisi
Sözün Ezgisi temasında söyleyiş ile anlamın ilişkisini okuma üzerinden değerlendirme çalışılır. Ahenk unsurları metnin duygusuyla birlikte ele alınır.
Nasıl çalışmalı?
Tekrar, ses veya ritim unsurunu gösterin; bunun anlam ve söyleyişe katkısını ayrı açıklayın. Yalnız terim listesi oluşturmadan metne dönün.
Hazır örneklerin kapsamı
Seçilen soruların ilişkili olduğu hedefler: “Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme / “Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme / “Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme Bu hedeflerin bütün uygulama ve performans boyutları bu örneklerle ölçülmez.
İlgili kazanımlar
- TDE1.1 “Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinlerde dinleme/izlemeyi yönetebilme
- TDE1.2 “Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
- TDE1.3 “Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme
- TDE1.4 “Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinlere yönelik dinleme/izleme sürecini değerlendirebilme
- TDE2.1 “Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme
- TDE2.2 “Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
- TDE2.3 “Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme
- TDE2.4 “Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinlere yönelik okuma sürecini değerlendirebilme
- TDE3.1 Belirlenen bir tema çerçevesinde seçtiği şiirlerden oluşan bir şiir dinletisi hazırlama ve sunma sürecini yönetebilme
- TDE3.2 Seçtiği şiirleri etkili ve güzel bir biçimde sunmak için şiir dinletisinin içeriğini oluşturabilme
- TDE3.3 Seçilen şiirleri etkili ve güzel bir biçimde sunabilmek için kural uygulayabilme
- TDE3.4 Gerçekleştirilen şiir dinletisine yönelik süreci değerlendirebilme
- TDE4.1 Dinlediği/izlediği metni film şeridi hâline getireceği yazma sürecini yönetebilme
- TDE4.2 Dinlediği/izlediği metni film şeridi hâline getireceği yazısına içerik oluşturabilme
- TDE4.3 Film şeridi hâline getirdiği yazısını düzenlerken kural uygulayabilme
- TDE4.4 Film şeridi hâline getirdiği yazısına yönelik yazma sürecini değerlendirebilme
Çözümlü örnekler
Örnek 1
Okuma durumu: Ece, 16 sayfalık bir metnin genel konusunu kısa sürede öğrenmek istiyor. Başlıklara ve ilk cümlelere bakacaktır.
Bu amaca en uygun okuma yöntemi nedir?
- A)Ezberleyerek okuma
- B)Gözden geçirme
- C)Tarayarak okuma
- D)Ayrıntılı okuma
- E)Sesli okuma
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Okuma yöntemi genel bakış, belirli bilgi arama veya ayrıntı çözümleme amacına göre seçilir.
Cevap
Gözden geçirme
Örnek 2
Aşağıdaki özgün kısa metni okuyunuz.
Metin: Yağmur yüzünden çizimi bozulan Selin, yeniden çalışmaya başladı. Bir sonraki denemede başarabileceğine inanıyordu.
Bu metinde öne çıkan tema nedir?
- A)Dayanışma
- B)Umut
- C)Kahramanlık
- D)Özlem
- E)Doğa sevgisi
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Metinde tekrarlanan duygu ve davranışlar birincil temayı gösterir.
Cevap
Umut
Örnek 3
Aşağıdaki özgün dizeyi inceleyiniz.
Şiir:
Solgun yağmur bugün diner derinde
Bu dizede kaç hece vardır?
- A)
- B)
- C)
- D)
- E)
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Türkçe sözcüklerde her ünlü bir hecenin çekirdeğidir; ünlüler sayılır.
Cevap
Sık yapılan hatalar
- Bir ses tekrarını görüp metnin anlamına katkısını açıklamamak.
Uygulama ve etkinlik sınırları
Örnekler metin ve kurmaca durumlar üzerinde sınırlı okuma ve yorumlama görevleridir. Dinleme, izleme, sözlü sunum, yaratıcı yazma ve performans ürünleri bu sorularla tamamlanmış sayılmaz.