ZenOkul

10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı: Kelimelerin Ritmi

Kelimelerin Ritmi temasında şiirsel söyleyişi oluşturan dil ve yapı tercihleri incelenir. Biçimsel benzerlik, iki metnin aynı duyguyu işlediği anlamına gelmez.

Nasıl çalışmalı?

Söyleyişte tekrar eden düzeni ve anlam vurgusunu belirleyin. Şekil özelliğini metindeki işleviyle ilişkilendirerek yorumunuzu gerekçelendirin.

Hazır örneklerin kapsamı

Seçilen soruların ilişkili olduğu hedefler: “Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme / “Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme Bu hedeflerin bütün uygulama ve performans boyutları bu örneklerle ölçülmez.

İlgili kazanımlar

  • TDE1.1 “Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinlerde dinleme/izlemeyi yönetebilme
  • TDE1.2 “Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
  • TDE1.3 “Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme
  • TDE1.4 “Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinlere yönelik dinleme/izleme sürecini değerlendirebilme
  • TDE2.1 “Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme
  • TDE2.2 “Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
  • TDE2.3 “Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme
  • TDE2.4 “Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinlere yönelik okuma sürecini değerlendirebilme
  • TDE3.1 Dilin ritimle ilişkili estetik yönünü kullanarak edebiyat alanında iz bırakmış şahsiyetlerin edebî yönünü yansıtan bir podcast (sesli blog) hazırlama sürecini yönetebilme
  • TDE3.2 Dilin ritimle ilişkili estetik yönünü kullanarak edebiyat alanında iz bırakmış şahsiyetlerin edebî yönünü yansıtan bir podcast hazırlamak için gerekli içeriği oluşturabilme
  • TDE3.3 Hazırlanan podcastleri sunarken kural uygulayabilme
  • TDE3.4 Hazırlanan podcastlere yönelik süreci değerlendirebilme
  • TDE4.1 Bilgilendirici bir metni edebî metne dönüştüreceği yazma sürecini yönetebilme
  • TDE4.2 Bilgilendirici bir metni edebî metne dönüştüreceği yazısına içerik oluşturabilme
  • TDE4.3 Edebî metne dönüştürdüğü yazısında kural uygulayabilme
  • TDE4.4 Edebî metne dönüştürdüğü yazısına yönelik yazma sürecini değerlendirebilme

Çözümlü örnekler

Örnek 1

Bu görevde millî ölçüt belirli bir ülke veya toplumun bağımsızlık konusudur; evrensel ölçüt ülke ayrımı yapılmayan insani duygudur. Aynı metin iki ölçütü de taşıyabilir. I. Bu fişte yalnız kullanılan sözcüklerin alfabetik sırası konu alınmıştır. II. Bu fişte yalnız ülke ayrımı olmadan insanların hüzün duygusu konu alınmıştır. III. Bu fişte yalnız kullanılan sözcüklerin alfabetik sırası konu alınmıştır. İlk iki fişin kapsamları I ve II sırasıyla hangisidir?
  • A)
    Millî / İkisi
  • B)
    Hiçbiri / Evrensel
  • C)
    Hiçbiri / İkisi
  • D)
    İkisi / Evrensel
  • E)
    Evrensel / İkisi
Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Fişte yalnız konu alınan gerçek içerik, verilen iki kapsam ölçütüyle karşılaştırılır. I: yalnız kullanılan so¨zcu¨klerin alfabetik sırası⟹I:Hic¸biri\text{I: yalnız kullanılan sözcüklerin alfabetik sırası}\Longrightarrow \text{I:Hiçbiri}
2. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Fişte yalnız konu alınan gerçek içerik, verilen iki kapsam ölçütüyle karşılaştırılır. II: yalnız u¨lke ayrımı olmadan insanların hu¨zu¨n duygusu⟹II:Evrensel\text{II: yalnız ülke ayrımı olmadan insanların hüzün duygusu}\Longrightarrow \text{II:Evrensel}
3. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Görünen metindeki kanıt, soruda istenen ölçütle ilişkilendirilir. I:Hic¸biri; II:Evrensel⟹Hic¸biri / Evrensel\text{I:Hiçbiri; II:Evrensel}\Longrightarrow \text{Hiçbiri / Evrensel}
Cevap
Hiçbiri / Evrensel

Örnek 2

Aşağıdaki özgün dizeler I–IV sırasındadır. Solgun yag˘mur yag˘ar ovadaSerin ırmak akar uzaktaSessiz ırmak akar ovadaYalnız yaprak uc¸ar kıyıda\begin{array}{l}\text{Solgun yağmur yağar ovada} \\ \text{Serin ırmak akar uzakta} \\ \text{Sessiz ırmak akar ovada} \\ \text{Yalnız yaprak uçar kıyıda}\end{array} Hangi dizeler 9 hecelidir?
  • A)
    I, II ve IV
  • B)
    I, II, III ve IV
  • C)
    I ve III
  • D)
    I, III ve IV
  • E)
    I, II ve III
Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Dizenin görünen ünlüleri sayılır. Solgun yag˘mur yag˘ar ovada⟹9\text{Solgun yağmur yağar ovada}\Longrightarrow 9
2. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Dizenin görünen ünlüleri sayılır. Serin ırmak akar uzakta⟹9\text{Serin ırmak akar uzakta}\Longrightarrow 9
3. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Dizenin görünen ünlüleri sayılır. Sessiz ırmak akar ovada⟹9\text{Sessiz ırmak akar ovada}\Longrightarrow 9
4. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Dizenin görünen ünlüleri sayılır. Yalnız yaprak uc¸ar kıyıda⟹9\text{Yalnız yaprak uçar kıyıda}\Longrightarrow 9
5. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Önceki dört sayımdan 9 olanlar seçilir. I:9; II:9; III:9; IV:9; aranan:9⟹I, II, III ve IV\text{I:9; II:9; III:9; IV:9; aranan:9}\Longrightarrow \text{I, II, III ve IV}
Cevap
I, II, III ve IV

Örnek 3

Bu görevde millî ölçüt belirli bir ülke veya toplumun bağımsızlık konusudur; evrensel ölçüt ülke ayrımı yapılmayan insani duygudur. Aynı metin iki ölçütü de taşıyabilir. I. Bu fişte yalnız belirli bir yurt için bağımsızlık mücadelesi konu alınmıştır. II. Bu fişte yalnız kullanılan sözcüklerin alfabetik sırası konu alınmıştır. III. Bu fişte yalnız ülke ayrımı olmadan insanların özlem duygusu konu alınmıştır. Hangi fişler iki ölçütü birden sağlar?
  • A)
    Yalnız III
  • B)
    II ve III
  • C)
    I ve II
  • D)
    Hiçbiri
  • E)
    I ve III
Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Fişte yalnız konu alınan gerçek içerik, verilen iki kapsam ölçütüyle karşılaştırılır. I: yalnız belirli bir yurt ic¸in bag˘ımsızlık mu¨cadelesi⟹I:Millıˆ\text{I: yalnız belirli bir yurt için bağımsızlık mücadelesi}\Longrightarrow \text{I:Millî}
2. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Fişte yalnız konu alınan gerçek içerik, verilen iki kapsam ölçütüyle karşılaştırılır. II: yalnız kullanılan so¨zcu¨klerin alfabetik sırası⟹II:Hic¸biri\text{II: yalnız kullanılan sözcüklerin alfabetik sırası}\Longrightarrow \text{II:Hiçbiri}
3. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Fişte yalnız konu alınan gerçek içerik, verilen iki kapsam ölçütüyle karşılaştırılır. III: yalnız u¨lke ayrımı olmadan insanların o¨zlem duygusu⟹III:Evrensel\text{III: yalnız ülke ayrımı olmadan insanların özlem duygusu}\Longrightarrow \text{III:Evrensel}
4. Adım (Metindeki kanıt ve çıkarım): Görünen metindeki kanıt, soruda istenen ölçütle ilişkilendirilir. I:Millıˆ; II:Hic¸biri; III:Evrensel⟹Hic¸biri\text{I:Millî; II:Hiçbiri; III:Evrensel}\Longrightarrow \text{Hiçbiri}
Cevap
Hiçbiri

Sık yapılan hatalar

  • Yalnız dize sonlarına bakıp bütün şiirsel yapıyı açıklanmış saymak.

Uygulama ve etkinlik sınırları

Örnekler metin ve kurmaca durumlar üzerinde sınırlı okuma ve yorumlama görevleridir. Dinleme, izleme, sözlü sunum, yaratıcı yazma ve performans ürünleri bu sorularla tamamlanmış sayılmaz.

Çalışmaya devam edin

Öğrenci alanında çalışÖğretmen alanında hazırla
Sınıf konularına dön