11. sınıf Tarih: Değişen Dünyada Osmanlı (1683-1789)

1683–1789 dönemindeki değişimler Osmanlı'nın Avrupa ve dünya ile ilişkileri içinde değerlendirilir. Değişim, her kurumun aynı hızla dönüşmesi demek değildir.

Nasıl çalışmalı?

Antlaşmaları ve düzenlemeleri zaman sırasına yerleştirin. Değişen güç dengesine ait kanıtı bulun ve bunun yönetim ya da toplum üzerindeki etkisini ayrı ifade edin.

Hazır örneklerin kapsamı

Seçilen soruların ilişkili olduğu hedefler: Osmanlı Devleti’nin 1683-1789 yılları arasındaki siyasi ve askerî mücadelelerini sonuçları açısından değerlendirebilme / Lale Devri’nde Osmanlı devlet ve toplum hayatında meydana gelen değişimi tarihsel bağlamı içerisinde yorumlayabilme / 1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerini ortaya çıkardığı etkiler bakımından karşılaştırabilme Bu hedeflerin bütün uygulama ve performans boyutları bu örneklerle ölçülmez.

İlgili kazanımlar

TAR.11.1.1 Osmanlı Devleti’nin 1683-1789 yılları arasındaki siyasi ve askerî mücadelelerini sonuçları açısından değerlendirebilme
TAR.11.1.2 Lale Devri’nde Osmanlı devlet ve toplum hayatında meydana gelen değişimi tarihsel bağlamı içerisinde yorumlayabilme
TAR.11.1.3 1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerini ortaya çıkardığı etkiler bakımından karşılaştırabilme
TAR.11.1.4 Sanayi Devrimi’nin meydana getirdiği siyasi, sosyal ve ekonomik değişimi neden ve sonuçlarıyla birlikte yorumlayabilme

Çözümlü örnekler

Örnek 1

Osmanlı Devleti'nin 1683-1789 yılları arasında imzaladığı antlaşmalardan birinin iki sonucu aşağıda verilmiştir. I. Kırım Hanlığı siyasi bakımdan bağımsız hâle getirildi. II. Rus Çarlığı Ortodoks tebaanın koruyuculuğu olarak yorumlanan haklar elde etti. Bu sonuçlar hangi antlaşmaya aittir?

A)
Küçük Kaynarca Antlaşması
B)
Prut Antlaşması
C)
Karlofça Antlaşması
D)
Pasarofça Antlaşması
E)
Belgrad Antlaşması

Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Sonuçlarda adı geçen yerler ve devletler, barışın hangi yıl ve hangi devletlerle yapıldığını gösterir.

\text{I ve II}\Longrightarrow \text{1774 yılı, karşı taraf: Rus Çarlığı}

2. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Bu yıl ve taraflarla imzalanan antlaşma, iki sonucun da ait olduğu antlaşmadır.

\text{1774 yılı, karşı taraf: Rus Çarlığı}\Longrightarrow \text{Küçük Kaynarca Antlaşması}

Cevap

Küçük Kaynarca Antlaşması

Örnek 2

Bir öğrenci Lale Devri'nde gerçekleşen bazı yenilikleri ait oldukları alanlarla eşleştirerek aşağıdaki tabloyu hazırlamıştır.

\begin{array}{|l|l|l|}\hline \text{No} & \text{Yenilik} & \text{Alan} \\ \hline \text{I} & \text{Tulumbacı Ocağı'nın kurulması} & \text{toplumsal yaşam} \\ \hline \text{II} & \text{Nedim'in şiirleri} & \text{toplumsal yaşam} \\ \hline \text{III} & \text{Mesire yerlerinde eğlence kültürünün yayılması} & \text{diplomasi} \\ \hline \text{IV} & \text{Çırağan eğlencelerinin yaygınlaşması} & \text{mimari} \\ \hline\end{array}

Tablodaki eşleştirmelerden hangileri doğrudur?

A)
Yalnız I
B)
II ve III
C)
I, II, III ve IV
D)
II ve IV
E)
II, III ve IV

Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Tulumbacı Ocağı'nın kurulması toplumsal yaşam alanındaki bir yeniliktir.

\text{I}\Longrightarrow \text{doğru}

2. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Nedim'in şiirleri sanat alanındaki bir yeniliktir.

\text{II}\Longrightarrow \text{yanlış}

3. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Mesire yerlerinde eğlence kültürünün yayılması toplumsal yaşam alanındaki bir yeniliktir.

\text{III}\Longrightarrow \text{yanlış}

4. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Çırağan eğlencelerinin yaygınlaşması toplumsal yaşam alanındaki bir yeniliktir.

\text{IV}\Longrightarrow \text{yanlış}

5. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Doğru eşleştirilmiş satırların numaraları birlikte seçilir.

\text{I: doğru},\ \text{II: yanlış},\ \text{III: yanlış},\ \text{IV: yanlış}\Longrightarrow \text{Yalnız I}

Cevap

Yalnız I

Örnek 3

Tarih 11 ders kitabındaki etki sınıflaması esas alındığında 1766 İstanbul Depremi'nin aşağıdaki etkilerinden hangileri idari etkiler başlığı altında ele alınır? Bu sınıflamada bilim ve düşünce hayatındaki gelişmeler sosyal etkiler içinde değerlendirilir; bir etkinin başka yönlerinin de bulunması dışlanmaz. I. Yıkılan ahşap yapılar yerine kâgir binalar yapılması için ferman çıkarıldı. II. Rum ve Ermeni kiliselerinin onarımına Müslüman ustalar gönderildi. III. Hasar gören mahkemelerin yerine geçici adli birimler kuruldu.

A)
Yalnız I
B)
II ve III
C)
I ve II
D)
Yalnız III
E)
I ve III

Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Bu etki, ders kitabındaki sınıflamada idari etkiler başlığı altında ele alınır.

\text{I}\Longrightarrow \text{idari}

2. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Bu etki, ders kitabındaki sınıflamada sosyal etkiler başlığı altında ele alınır.

\text{II}\Longrightarrow \text{sosyal}

3. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Bu etki, ders kitabındaki sınıflamada idari etkiler başlığı altında ele alınır.

\text{III}\Longrightarrow \text{idari}

4. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Kitabın idari etkiler başlığı altında ele aldığı sonuçlar birlikte seçilir.

\text{I: idari},\ \text{II: sosyal},\ \text{III: idari}\Longrightarrow \text{I ve III}

Cevap

I ve III

Sık yapılan hatalar

Bir dönemi yalnız gerileme etiketiyle açıklayıp farklı alanlardaki gelişmeleri yok saymak.

Uygulama ve etkinlik sınırları

Tarih soruları kaynak yorumlama, kronoloji ve gerekçeli ilişki kurma çalışmalarıdır. Arşiv araştırması, saha gezisi, sözlü tarih görüşmesi ve sınıf tartışmasının yerine geçmez.

Çalışmaya devam edin

Öğrenci alanında çalış Öğretmen alanında hazırla

Sınıf konularına dön