10. sınıf Tarih: Cihan Devleti Osmanlı (1453-1683)
1453–1683 döneminde Osmanlı'nın siyasal etkisi farklı coğrafyalardaki ilişkilerle şekillenir. Bir antlaşma, sefer veya ticaret düzenlemesi yalnız toprak değişimiyle açıklanamaz.
Nasıl çalışmalı?
Olayın taraflarını, hedefini ve ortaya çıkardığı güç ilişkisini belirleyin. Merkezî yönetim, diplomasi ve ekonomik bağları metindeki bilgilerle ilişkilendirin.
Hazır örneklerin kapsamı
Seçilen soruların ilişkili olduğu hedefler: 1453-1683 yılları arasındaki siyasi ve askerî mücadelelerin Osmanlı Devleti’nin cihan devleti hâline gelmesindeki rolüne ilişkin özgün fikirler üretebilme / 1453-1683 yılları arasında Osmanlı Devleti’nin yönetim ve ordu yapısında meydana gelen değişim ve sürekliliğe ilişkin kaynakları yorumlayabilme / Avrupalıların sömürgeci politikalarının etkilerini tarihsel bağlamı içerisinde değerlendirebilme Bu hedeflerin bütün uygulama ve performans boyutları bu örneklerle ölçülmez.
İlgili kazanımlar
- TAR.10.3.1 1453-1683 yılları arasındaki siyasi ve askerî mücadelelerin Osmanlı Devleti’nin cihan devleti hâline gelmesindeki rolüne ilişkin özgün fikirler üretebilme
- TAR.10.3.2 1453-1683 yılları arasında Osmanlı Devleti’nin yönetim ve ordu yapısında meydana gelen değişim ve sürekliliğe ilişkin kaynakları yorumlayabilme
- TAR.10.3.3 Avrupalıların sömürgeci politikalarının etkilerini tarihsel bağlamı içerisinde değerlendirebilme
- TAR.10.3.4 1453-1683 yılları arasında Osmanlı Devleti’nde gerçekleşen önemli isyanların neden ve sonuçlarını müzakere edebilme
- TAR.10.3.5 1453-1683 yılları arasında Osmanlı Devleti’nde bilim, kültür, eğitim ve sanat alanlarında ortaya çıkan gelişmelere ilişkin oluşturduğu özgün ürünleri paylaşabilme
Çözümlü örnekler
Örnek 1
Osmanlı Devleti'nin 1453-1683 yılları arasında yaşadığı aşağıdaki gelişmelerin eskiden yeniye doğru sıralanışı hangisidir? I. Rodos'un fethi. II. Kili ve Akkirman'ın fethi. III. Girit'in fethinin tamamlanması. IV. Zuravno Antlaşması.
- A)IV - II - I - III
- B)II - III - IV - I
- C)II - I - III - IV
- D)I - II - III - IV
- E)II - IV - III - I
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Her gelişmenin gerçekleştiği yıl belirlenir.
2. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Yıllar eskiden yeniye dizilir ve gelişmelerin numaraları bu sırayla yazılır.
Cevap
II - I - III - IV
Örnek 2
Osmanlı Devleti'nde yönetici sınıfa mensup aşağıdaki görevlilerden hangileri ilmiye sınıfındandır? I. Kaptan-ı derya. II. Vezirler. III. Kazasker.
- A)Yalnız I
- B)I, II ve III
- C)Yalnız III
- D)II ve III
- E)I ve II
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Askerî ve idari görevleri yürüten seyfiye sınıfındandır.
2. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Askerî ve idari görevleri yürüten seyfiye sınıfındandır.
3. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Hukuk, eğitim ve fetva işlerini yürüten ilmiye sınıfındandır.
4. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Sorulan sınıfa (ilmiye) mensup görevliler birlikte seçilir.
Cevap
Yalnız III
Örnek 3
Avrupalıları XV. yüzyılda denizaşırı keşiflere yönelten dönemin koşullarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur? I. Avrupa'nın Asya pazarına satabileceği çok sayıda ürününün bulunması. II. Uzun yolculuklara dayanıklı karavel ve karak gemilerinin yapılması. III. Avrupa'da baharata olan talebin sürekli artması.
- A)Yalnız II
- B)Yalnız III
- C)Yalnız I
- D)II ve III
- E)I, II ve III
Çözümü ve cevabı göster
↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.
1. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Avrupa'nın Asya'da geçerli az sayıda ürünü vardı.
2. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Geniş ve yük taşımaya uygun gemiler açık deniz yolculuklarını mümkün kılmıştır.
3. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Baharat uzun mesafeli ticaretin en kârlı mallarından biriydi.
4. Adım (Tarih: kanıt ve çıkarım): Doğru ifadeler birlikte seçilir.
Cevap
II ve III
Sık yapılan hatalar
- Seferin askerî sonucunu ekonomik ve diplomatik sonuçlarının tamamı yerine kullanmak.
Uygulama ve etkinlik sınırları
Tarih soruları kaynak yorumlama, kronoloji ve gerekçeli ilişki kurma çalışmalarıdır. Arşiv araştırması, saha gezisi, sözlü tarih görüşmesi ve sınıf tartışmasının yerine geçmez.