9. sınıf: Veriden Olasılığa

Bir olayın olasılığı deney sonuçlarıyla ilişkilendirilebilir. Deneysel göreli sıklık ile kuramsal model aynı soruya farklı kanıtlarla yaklaşır.

Çözüm yaklaşımı

Örnek uzayı ve olayı belirleyin. Verilen tekrar sayılarıyla göreli sıklığı hesaplayıp sonucu kesinlik iddiası taşımadan yorumlayın.

İlgili kazanımlar

  • MAT.9.7.1 Olayların olasılığını gözleme dayalı tahmin edebilme
  • MAT.9.7.2 Olayların olasılığına ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme

Çözümlü örnekler

Örnek 1

Hilesiz bir sayı küpü defalarca atılmış ve üst yüze gelen sayıların sıklıkları aşağıdaki sütun grafiğinde gösterilmiştir. Grafiğe göre üst yüze 2 gelmesi olayının deneysel olasılık değeri kaçtır? Sonucu ondalık gösterimle yazınız. Soruda veya çözümde verilen grafik ve etiketleri
  • A)
    0,850{,}85
  • B)
    0,150{,}15
  • C)
    0,160{,}16
  • D)
    0,170{,}17
  • E)
    0,140{,}14
Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Görünen deney verileri): 16+15+17+17+18+17=10016+15+17+17+18+17=100
2. Adım (Görünen deney verileri): 15100=0,15\frac{15}{100}=0{,}15Soruda veya çözümde verilen grafik ve etiketleri
Cevap
0,150{,}15

Örnek 2

Aşağıdaki çarkların her biri kendi içinde eş parçalara ayrılmıştır. İki çark aynı anda çevriliyor ve her çarkın durduğu parçadaki sayı okunuyor. Okunan iki sayının çarpımının 3'ün katı olması olayının olasılık değeri kaçtır? Soruda veya çözümde verilen grafik ve etiketleri
  • A)
    512\frac{5}{12}
  • B)
    712\frac{7}{12}
  • C)
    12\frac{1}{2}
  • D)
    16\frac{1}{6}
  • E)
    67\frac{6}{7}
Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Görünen deney verileri): 4⋅3=124\cdot 3=12
2. Adım (Görünen deney verileri): 1. c¸ark: 1,3,4,5; 2. c¸ark: 1,3,5⟹(1,3)(3,1),(3,3),(3,5)(4,3)(5,3)\text{1. çark: }1,3,4,5;\ \text{2. çark: }1,3,5\Longrightarrow\begin{array}{l}(1,3)\\(3,1), (3,3), (3,5)\\(4,3)\\(5,3)\end{array}
3. Adım (Görünen deney verileri): olaya ait c¸ıktı sayısıtu¨m c¸ıktı sayısı⟹612\frac{\text{olaya ait çıktı sayısı}}{\text{tüm çıktı sayısı}}\Longrightarrow\frac{6}{12}
4. Adım (Görünen deney verileri): 612=12\frac{6}{12}=\frac{1}{2}Soruda veya çözümde verilen grafik ve etiketleri
Cevap
12\frac{1}{2}

Örnek 3

Hilesiz iki madenî para birlikte atılıyor; olay, ikisinin de tura gelmesidir. Deney 5050 kez tekrarlanmış ve olay 1414 kez gerçekleşmiştir. Olayın deneysel olasılık değeri ile teorik olasılık değeri arasındaki farkın mutlak değeri kaçtır? Sonucu ondalık gösterimle yazınız.
  • A)
    0,250{,}25
  • B)
    0,030{,}03
  • C)
    0,040{,}04
  • D)
    0,280{,}28
  • E)
    0,060{,}06
Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Görünen deney verileri): 1450=0,28\frac{14}{50}=0{,}28
2. Adım (Görünen deney verileri): 14=0,25\frac{1}{4}=0{,}25
3. Adım (Görünen deney verileri): ∣0,28−0,25∣=0,03|0{,}28-0{,}25|=0{,}03
Cevap
0,030{,}03

Sık yapılan hatalar

  • Az sayıdaki denemeden kuramsal olasılığın kesin değiştiğini çıkarmak.
  • Olay ile tek bir deney sonucunu her durumda aynı sanmak.

Uygulama ve etkinlik sınırları

Bu sayfadaki sorular veri yorumlama ve matematiksel muhakemeye yöneliktir. Gerçek ortamda veri toplama, araştırma yürütme ve sunum yapma etkinlikleri tamamlanmış sayılmaz.

Çalışmaya devam edin

Sınıf konularına dön