4. sınıf: Doğal Sayılarla Çıkarma İşlemi

Çıkarma, bir çokluktan ayrılanı veya iki sayı arasındaki farkı bulmayı sağlar. Yeniden gruplamada bir onluk on birlik, bir yüzlük on onluk olarak kullanılabilir.

Çözüm yaklaşımı

Eksilen ve çıkanı basamaklarına göre hizalayın. Yeniden gruplama yaptıktan sonra değişen basamağı güncelleyin; fark ile çıkanı toplayarak eksilene ulaşıldığını kontrol edin.

İlgili kazanımlar

M.4.1.3.1 En çok dört basamaklı doğal sayılarla çıkarma işlemini yapar.
M.4.1.3.2 Üç basamaklı doğal sayılardan 10’un katı olan iki basamaklı doğal sayıları ve 100’ün katı olan üç basamaklı doğal sayıları zihinden çıkarır.
M.4.1.3.3 Doğal sayılarla yapılan çıkarma işleminin sonucunu tahmin eder, tahminini işlem sonucuyla karşılaştırır.
M.4.1.3.4 Doğal sayılarla toplama ve çıkarma işlemini gerektiren problemleri çözer.

Çözümlü örnekler

Örnek 1

7487 - 5923

işleminin sonucu kaçtır?

A)
$1554$
B)
$1564$
C)
$1464$
D)
$1574$

Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Basamak farkını hesaplama): Birler basamağındaki güncel değerden çıkarılacak rakamı çıkarırız; bu basamağa 4 yazarız.

7 - 3 = 4

2. Adım (Basamak farkını hesaplama): Onlar basamağındaki güncel değerden çıkarılacak rakamı çıkarırız; bu basamağa 6 yazarız.

8 - 2 = 6

3. Adım (Üst basamaktan bozma): Yüzler basamağındaki 4, çıkarılacak 9 rakamından küçüktür. Binler basamağındaki 7 değerinden bir alırız; orada 6 kalır. Yüzler basamağındaki değer 14 olur.

\begin{aligned}7 - 1 &= 6\\4 + 10 &= 14\end{aligned}

4. Adım (Basamak farkını hesaplama): Yüzler basamağındaki güncel değerden çıkarılacak rakamı çıkarırız; bu basamağa 5 yazarız.

14 - 9 = 5

5. Adım (Basamak farkını hesaplama): Binler basamağındaki güncel değerden çıkarılacak rakamı çıkarırız; bu basamağa 1 yazarız.

6 - 5 = 1

6. Adım (Farkı yazma): Bulduğumuz basamakları büyük basamaktan küçüğe doğru birleştiririz; baştaki sıfırları yazmayız.

\begin{array}{rrrrr} & \overset{\scriptstyle 6}{\cancel{7}} & \overset{\scriptstyle 14}{\cancel{4}} & 8 & 7\\- & 5 & 9 & 2 & 3\\\hline & 1 & 5 & 6 & 4\end{array}

Cevap

1564

Örnek 2

282 - 60

işleminin sonucu zihinden hesaplandığında kaç bulunur?

A)
$223$
B)
$212$
C)
$222$
D)
$232$

Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Onluk veya yüzlük sayısını azaltma): 282 sayısında 28 onluk ve 2 birlik vardır. 60 çıkarmak 6 onluk çıkarmaktır; kalan 2 birlik değişmez.

28 - 6 = 22

2. Adım (Kalan sayıyı oluşturma): Kalan 22 onluk ile değişmeyen 2 birliği birleştiririz.

22 \cdot 10 + 2 = 222

Cevap

222

Örnek 3

Bir öğrenci,

8138

TL bütçesiyle tabloda belirtilen paketlerin her birinden bir paket alıyor. Tablodaki tutarlar birer paketin fiyatıdır.

\begin{array}{l|r}\text{Paket} & \text{Tutar (TL)}\\\hline \text{Dosya} & 617\\\text{Kalem} & 2385\\\text{Boya} & 683\\\text{Defter} & 3951\end{array}

Alışverişten sonra kaç TL'si kalır?

A)
$512$
B)
$502$
C)
$492$
D)
$402$

Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Basamak toplamını hesaplama): Her paketten bir tane alındığı için tablodaki tutarları toplayarak toplam harcamayı buluruz. Birler basamağındaki rakamları toplarız. 6 rakamını bu basamağa yazar, 1 eldeyi sonraki basamağa taşırız.

\begin{aligned}7 + 5 + 3 + 1 &= 16\\16 &= 1 \cdot 10 + 6\end{aligned}

2. Adım (Basamak toplamını hesaplama): Onlar basamağındaki rakamları toplarız. Önceki basamaktan gelen 1 eldeyi de ekleriz. 3 rakamını bu basamağa yazar, 2 eldeyi sonraki basamağa taşırız.

\begin{aligned}1 + 8 + 8 + 5 + 1 &= 23\\23 &= 2 \cdot 10 + 3\end{aligned}

3. Adım (Basamak toplamını hesaplama): Yüzler basamağındaki rakamları toplarız. Önceki basamaktan gelen 2 eldeyi de ekleriz. 6 rakamını bu basamağa yazar, 2 eldeyi sonraki basamağa taşırız.

\begin{aligned}6 + 3 + 6 + 9 + 2 &= 26\\26 &= 2 \cdot 10 + 6\end{aligned}

4. Adım (Basamak toplamını hesaplama): Binler basamağındaki rakamları toplarız. Önceki basamaktan gelen 2 eldeyi de ekleriz. Bu basamağa 7 yazarız; elde oluşmaz.

0 + 2 + 0 + 3 + 2 = 7

5. Adım (Toplamı yazma): Bulduğumuz basamakları büyük basamaktan küçüğe doğru yan yana yazarız.

\begin{array}{rrrrr} & \scriptstyle 2 & \scriptstyle 2 & \scriptstyle 1 & \phantom{0}\\ & \phantom{0} & 6 & 1 & 7\\ & 2 & 3 & 8 & 5\\ & \phantom{0} & 6 & 8 & 3\\+ & 3 & 9 & 5 & 1\\\hline & 7 & 6 & 3 & 6\end{array}

6. Adım (Basamak farkını hesaplama): Kalan parayı bulmak için bütçeden toplam harcamayı çıkarırız. Birler basamağındaki güncel değerden çıkarılacak rakamı çıkarırız; bu basamağa 2 yazarız.

8 - 6 = 2

7. Adım (Basamak farkını hesaplama): Onlar basamağındaki güncel değerden çıkarılacak rakamı çıkarırız; bu basamağa 0 yazarız.

3 - 3 = 0

8. Adım (Üst basamaktan bozma): Yüzler basamağındaki 1, çıkarılacak 6 rakamından küçüktür. Binler basamağındaki 8 değerinden bir alırız; orada 7 kalır. Yüzler basamağındaki değer 11 olur.

\begin{aligned}8 - 1 &= 7\\1 + 10 &= 11\end{aligned}

9. Adım (Basamak farkını hesaplama): Yüzler basamağındaki güncel değerden çıkarılacak rakamı çıkarırız; bu basamağa 5 yazarız.

11 - 6 = 5

10. Adım (Basamak farkını hesaplama): Binler basamağındaki güncel değerden çıkarılacak rakamı çıkarırız; bu basamağa 0 yazarız.

7 - 7 = 0

11. Adım (Farkı yazma): Bulduğumuz basamakları büyük basamaktan küçüğe doğru birleştiririz; baştaki sıfırları yazmayız.

\begin{array}{rrrrr} & \overset{\scriptstyle 7}{\cancel{8}} & \overset{\scriptstyle 11}{\cancel{1}} & 3 & 8\\- & 7 & 6 & 3 & 6\\\hline & \phantom{0} & 5 & 0 & 2\end{array}

Cevap

502

Sık yapılan hatalar

Her basamakta büyük rakamdan küçüğü çıkarıp sayının yönünü değiştirmek.
Yeniden gruplamada komşu basamağı azaltmayı unutmak.

Çalışmaya devam edin

Öğrenci alanında çalış Öğretmen alanında hazırla

Sınıf konularına dön