10. sınıf: İstatistiksel Araştırma Süreci
İki kategorik değişkenin ilişkisi, iki yönlü tablolar ve göreli sıklıklarla incelenebilir. Grup büyüklükleri farklı olduğunda yalnız sayıları karşılaştırmak yanıltıcıdır.
Çözüm yaklaşımı
Satır, sütun ve genel toplamı ayırın. Sorunun istediği grubun toplamını payda seçerek oran kurun; gözlenen ilişkiyi neden-sonuç iddiasına dönüştürmeyin.
İlgili kazanımlar
- MAT.10.2.1 İki kategorik değişkenli veri ile çalışabilme ve iki kategorik değişken arasındaki ilişkililiğe dayalı karar verebilme
- MAT.10.2.2 Başkaları tarafından oluşturulan iki kategorik değişkenli verilerin ilişkililiğine dayalı istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme
Çözümlü örnekler
Örnek 1
İki kategorik değişkenli bir araştırma sorusu seçiniz: Okuldaki öğrencilerin sınıf düzeyi ve kulüp tercihi.
- A)Kulüp tercihi iyi midir?
- B)Okuldaki öğrencilerin sınıf düzeyi ile kulüp tercihi arasında ilişki var mıdır?
- C)Okuldaki öğrencilerin kulüp tercihi hangisidir?
- D)Herkes aynı tercihi yapar mı?
- E)Okuldaki öğrencilerin sınıf düzeyi kaç kişiden oluşur?
Çözümü ve cevabı göster
1. Adım (İki değişkeni bağlama): Görünür iki kategoriyi aynı araştırmada ilişkilendiren soru Okuldaki öğrencilerin sınıf düzeyi ile kulüp tercihi arasında ilişki var mıdır? olur.
Cevap
Okuldaki öğrencilerin sınıf düzeyi ile kulüp tercihi arasında ilişki var mıdır?
Örnek 2
Bir kişi yalnız gönüllü çevrim içi yanıtlara dayanarak ‘Tüm öğrenciler aynı tercihi yapar’ sonucunu açıklıyor. Bu sonuca yönelik geçerli eleştiriyi seçiniz.
- A)Yalnız yanıt sayısı doğru sonucu garanti eder.
- B)Yalnız gönüllü çevrim içi yanıtlar tüm öğrencileri temsil etmeyebilir.
- C)Gönüllü yanıtlar her zaman tüm evreni temsil eder.
- D)Bir yorum için örnekleme yöntemi önemsizdir.
- E)Çevrim içi veri toplamak yanlılığı imkânsız kılar.
Çözümü ve cevabı göster
1. Adım (Örneklem yanlılığını saptama): Yalnız gönüllü çevrim içi yanıtlar tüm öğrencileri temsil etmeyebilir.
Cevap
Yalnız gönüllü çevrim içi yanıtlar tüm öğrencileri temsil etmeyebilir.
Örnek 3
“Kütüphane kullanımı kesinlikle yararlı değil mi?” sorusu yönlendiricidir. İki kategorik değişkenli, yansız ve açık soruyu seçiniz.
- A)Sınıf düzeyi ile kütüphane kullanımı arasında ilişki var mıdır?
- B)Kütüphane kullanımı kaçtır?
- C)Her sınıf aynı mıdır?
- D)Öğrenciler hakkında ne düşünür?
- E)Kütüphane kullanımı kesinlikle yararlı değil mi?
Çözümü ve cevabı göster
1. Adım (Soruyu ölçütlere göre düzeltme): Yönlendirme içermeyen ve iki görünür kategoriyi ilişkilendiren ifade Sınıf düzeyi ile kütüphane kullanımı arasında ilişki var mıdır? olur.
Cevap
Sınıf düzeyi ile kütüphane kullanımı arasında ilişki var mıdır?
Sık yapılan hatalar
- Koşullu oran hesabında her zaman genel toplamı payda almak.
- İlişkililiği tek başına nedensellik kanıtı sanmak.
Uygulama ve etkinlik sınırları
Bu sayfadaki sorular veri yorumlama ve matematiksel muhakemeye yöneliktir. Gerçek ortamda veri toplama, araştırma yürütme ve sunum yapma etkinlikleri tamamlanmış sayılmaz.