9. sınıf: Fizik Bilimi ve Kariyer Keşfi
Fizik bilimi gözlem, ölçüm ve kanıtlarla doğayı açıklamaya çalışır. Bu temada fiziğin araştırma alanları, diğer bilimlerle ilişkileri ve bilimsel çalışmalara katkı veren kişilerin izlediği yollar ele alınır.
Fiziksel soruyu tanıma
Bir olayı incelerken hangi niceliğin ölçülebildiğini ve hangi ilişkinin sınanabileceğini belirleyin. Aynı teknoloji mekanik, elektromanyetizma ve optik gibi birden fazla alanın bilgisini kullanabilir; sınıflandırmayı olayın baskın fiziksel özelliğine dayandırın.
Bilimsel çalışma ve meslekler
Bilim insanlarının katkılarını yalnız isimleriyle eşleştirmek yerine araştırma sorusu, kullanılan kanıt ve sonuca etkisiyle ilişkilendirin. Araştırma merkezleri ve meslekleri karşılaştırırken yapılan işin fizik bilgisini nasıl kullandığını açıklayın.
İlgili kazanımlar
- FİZ.9.1.1 Fizik biliminin tanımına yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme
- FİZ.9.1.2 Fizik biliminin alt dallarını sınıflandırabilme
- FİZ.9.1.3 Fizik bilimine katkıda bulunmuş bilim insanlarının deneyimlerini yansıtabilme
- FİZ.9.1.4 Bilim ve teknoloji alanında faaliyet gösteren kurum veya kuruluşlarda fizik bilimi ile ilişkili kariyer olanaklarını sorgulayabilme
Çözümlü örnekler
Örnek 1
Bir araştırma ekibi, elektrokimyasal tepkimedeki iyon hareketi için fiziksel ölçümler kullanıyor. Bu çalışmanın yorumlanması hangi temel disiplinin uzmanlığıyla iş birliği gerektirir?
- A)Kimya
- B)Jeoloji
- C)Astronomi
- D)Mühendislik
- E)Tıp
Çözümü ve cevabı göster
1. Adım (Disiplinler arası inceleme): elektrokimyasal tepkimedeki iyon hareketi olgusunda iyonların hareketi kimyasal tepkime ve elektriksel etkileşim bilgisini birlikte gerektirir. Bu nedenle fiziksel ölçümlerin yorumlanması ilgili disiplinin uzmanlığıyla birlikte yapılır.
Cevap
Kimya
Örnek 2
Bir öğrenci grubu şu gözlemleri aynı fizik alt dalında toplar: sıcaklık değişimi, genleşme, ısı alışverişi. Bu gözlemlerle en doğrudan ilişkili alt dal hangisidir?
- A)Termodinamik
- B)Katı Hâl Fiziği
- C)Mekanik
- D)Optik
- E)Elektromanyetizma
Çözümü ve cevabı göster
1. Adım (Ortak inceleme konusunu ayırma): sıcaklık değişimi, genleşme, ısı alışverişi gözlemleri ortak olarak ısı, sıcaklık ve enerji aktarımı konularıyla ilgilidir. Bu nedenle hepsi aynı fizik alt dalında incelenir.
Cevap
Termodinamik
Örnek 3
Bir araştırmacı farklı ölçeklerde şu olayları inceliyor: I. Gezegenlerin yörünge hareketleri: kütle çekimin hareketi değiştirmesi; II. Isıtılan metal çubuk: enerji aktarımıyla genleşmesi; III. İletken teldeki elektronlar: hareketleriyle manyetik alan oluşturması. Bu örneklerden hareketle fizik biliminin kapsamını en iyi anlatan tanım hangisidir?
- A)Madde ve enerjinin uzay ve zamandaki davranışlarını ve etkileşimlerini gözlem ve deneyle inceleyen doğa bilimidir.
- B)Canlıların kalıtımını ve hücresel yapılarını inceleyen bilimdir.
- C)Maddelerin kimyasal bileşimini ve tepkimelerini inceleyen bilimdir.
- D)Yalnız soyut sayı ve şekillerin ilişkilerini inceleyen bilimdir.
- E)Yer kabuğundaki kayaçların geçmişini inceleyen bilimdir.
Çözümü ve cevabı göster
1. Adım (Olgulardan kapsam çıkarımı): İlk olayda kütle çekimin hareketi değiştirmesi, ikincide enerji aktarımıyla genleşmesi, üçüncüde hareketleriyle manyetik alan oluşturması incelenir. Farklı ölçeklerdeki bu madde, enerji ve etkileşim olaylarını kapsayan bilim fiziktir.
Cevap
Madde ve enerjinin uzay ve zamandaki davranışlarını ve etkileşimlerini gözlem ve deneyle inceleyen doğa bilimidir.
Sık yapılan hatalar
- Fiziğin yalnız formüller ve sayısal hesaplardan oluştuğunu düşünmek.
- Bir teknolojiyi gerekçe göstermeden tek bir bilim dalına bağlamak.
- Bir araştırma kurumunun işiyle orada çalışan herkesin mesleğini aynı saymak.
Uygulama ve etkinlik sınırları
Bilim insanı araştırması, kariyer görüşmesi ve sınıf sunumu bu sayfadaki çözümlü sorularla yapılmış sayılmaz.