9. sınıf: Akışkanlar

Basıncı hangi değişken belirler?

Yüzme ve akış

İlgili kazanımlar

• FİZ.9.3.1 Basınca yönelik bilimsel çıkarımlarda bulunabilme
• FİZ.9.3.2 Durgun sıvılarda basınca yönelik bilimsel çıkarımlarda bulunabilme
• FİZ.9.3.3 Sıvılarda basıncın kullanıldığı günlük hayat örneklerine ilişkin sorgulama yapabilme
• FİZ.9.3.4 Açık hava basıncına ilişkin çıkarım yapabilme
• FİZ.9.3.5 Kaldırma kuvvetini etkileyen değişkenleri belirlemeye yönelik deney yapabilme
• FİZ.9.3.6 Kaldırma kuvveti ile sıvılardaki basınca neden olan kuvvet arasındaki ilişkiye yönelik çıkarım yapabilme
• FİZ.9.3.7 Akışkanın geçtiği borunun kesit alanı ile akışkanın sürati ve boru çeperlerine yaptığı basınç arasındaki ilişkiye yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme

Çözümlü örnekler

Örnek 1

Düz bir ölçüm yüzeyine dik uygulanan kuvvet $430\ \mathrm{N}$, kuvvetin etki ettiği alan $\frac{7}{50}\ \mathrm{m^2}$'dir. Yüzeyde oluşan basınç kaç $\mathrm{Pa}$'dır?

• A)
  $\frac{301}{5}$
• B)
  $\frac{43000}{7}$
• C)
  $\frac{10750}{7}$
• D)
  $\frac{21500}{7}$
• E)
  $\frac{7}{21500}$

Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Akışkanlar: fiziksel model ve işlem): $$\frac{430}{\frac{7}{50}}=\frac{21500}{7}$$

Cevap

$\frac{21500}{7}$

Örnek 2

Üç açık kapta aynı homojen sıvı, aynı düşey yükseklikte ve aynı yerçekimi altında durgundur. Kapların yatay taban alanları $A_K=A$, $A_L=4A$, $A_M=5A$'dır. Tabandaki sıvı basınçları ve tabana etkiyen yalnız sıvı kaynaklı kuvvetler için $(P_L/P_K;F_L/F_K)$ nedir? Şema kap genişliklerini ölçekli göstermez.

• A)
  $\left(1;1\right)$
• B)
  $\left(4;4\right)$
• C)
  $\left(4;1\right)$
• D)
  $\left(1;\frac{1}{4}\right)$
• E)
  $\left(1;4\right)$

Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Akışkanlar: fiziksel model ve işlem): $$\frac{\rho gh}{\rho gh}=1$$

2. Adım (Akışkanlar: fiziksel model ve işlem): $$\left(1;1\cdot 4\right)=\left(1;4\right)$$

Cevap

$\left(1;4\right)$

Örnek 3

Yoğunluğu $700\ \mathrm{kg/m^3}$ olan durgun sıvının yatay tabanı serbest yüzeyden $\frac{14}{5}\ \mathrm{m}$ aşağıdadır. Taban alanı $\frac{1}{50}\ \mathrm{m^2}$'dir. Yalnız sıvının tabana uyguladığı kuvvet kaç $\mathrm{N}$'dur? ($g=10\ \mathrm{m/s^2}$; atmosferin etkisi istenmiyor.)

• A)
  $392$
• B)
  $784$
• C)
  $196$
• D)
  $980000$
• E)
  $19600$

Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Akışkanlar: fiziksel model ve işlem): $$700\cdot 10\cdot \frac{14}{5}=19600$$

2. Adım (Akışkanlar: fiziksel model ve işlem): $$19600\cdot \frac{1}{50}=392$$

Cevap

$392$

Sık yapılan hatalar

• Sıvı basıncını sıvının toplam hacmiyle belirlemek.
• Yüzen her cismin bütün hacmini kaldırma kuvveti hesabında kullanmak.
• Dar kesitte akış süratinin her koşulda azalacağını varsaymak.

Uygulama ve etkinlik sınırları

Basınç ve kaldırma kuvveti deneyleri ile kontrollü akış gözlemleri bu sayfada fiilen yürütülmez.

Çalışmaya devam edin