12. sınıf: Atom Fiziğine Giriş ve Radyoaktivite

Atom modelleri, temel parçacıklar ve radyoaktivite, maddenin küçük ölçekteki yapısına ilişkin kanıtları bir araya getirir. Bir modelin hangi gözlemleri açıklayabildiği ve nerede yetersiz kaldığı tarihsel gelişimi anlamanın temelidir.

Atomun enerji düzeyleri

Atomun enerji düzeyleri arasındaki geçişlerde foton enerjisi düzeyler arasındaki enerji farkıyla belirlenir. Soğurma ve yaymayı geçişin yönüne göre ayırın. Atom modellerini bugünkü bilgilerle karıştırmadan her modelin varsayımlarını ve sınırlılığını belirtin.

Çekirdek ve bozunma

Çekirdek tepkimelerinde yük ve nükleon sayısını koruyarak parçacığı belirleyin. Yarı ömür hesabında eşit zaman aralıklarında aynı miktarın değil aynı oranın bozunduğunu kullanın. Fisyon ve füzyonu başlangıç çekirdekleri ve oluşan ürünler üzerinden karşılaştırın.

İlgili kazanımlar

12.4.1.1 Atom kavramını açıklar.
12.4.1.2 Atomun uyarılma yollarını açıklar.
12.4.1.3 Modern atom teorisinin önemini açıklar.
12.4.2.1 Büyük patlama teorisini açıklar.
12.4.2.2 Atom altı parçacıkların özelliklerini temel düzeyde açıklar.
12.4.2.3 Madde oluşum sürecini açıklar.
12.4.2.4 Madde ve antimadde kavramlarını açıklar.
12.4.3.1 Kararlı ve kararsız durumdaki atomların özelliklerini karşılaştırır.
12.4.3.2 Radyoaktif bozunma sonucu atomun kütle numarası, atom numarası ve enerjisindeki değişimi açıklar.
12.4.3.3 Nükleer fisyon ve füzyon olaylarını açıklar.
12.4.3.4 Radyasyonun canlılar üzerindeki etkilerini açıklar.

Çözümlü örnekler

Örnek 1

Aşağıdaki tarihsel model ve görüş eşleştirmelerinden kaçı doğrudur? 1) Negatif elektronlar yayılmış pozitif yapı içine gömülüdür: Bohr. 2) Kararlı yörüngelerin enerjileri kesiklidir: Rutherford. 3) Atomun büyük kısmının boşluk olduğu saçılmayla açıklanır: Rutherford. 4) Kararlı yörüngede elektron ışıma yapmaz varsayımı kullanılır: Bohr.

A)
$1$
B)
$4$
C)
$2$
D)
$0$
E)
$3$

Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Atom modeli ve görünür verilerin uygulanması):

\text{Negatif elektronlar yayılmış pozitif yapı içine gömülüdür: Bohr}\Longrightarrow \left(\text{Thomson};0\right)

2. Adım (Atom modeli ve görünür verilerin uygulanması):

\text{Kararlı yörüngelerin enerjileri kesiklidir: Rutherford}\Longrightarrow \left(\text{Bohr};0\right)

3. Adım (Atom modeli ve görünür verilerin uygulanması):

\text{Atomun büyük kısmının boşluk olduğu saçılmayla açıklanır: Rutherford}\Longrightarrow \left(\text{Rutherford};1\right)

4. Adım (Atom modeli ve görünür verilerin uygulanması):

\text{Kararlı yörüngede elektron ışıma yapmaz varsayımı kullanılır: Bohr}\Longrightarrow \left(\text{Bohr};1\right)

5. Adım (Atom modeli ve görünür verilerin uygulanması):

0+0+1+1=2

Cevap

2

Örnek 2

İdeal X atomunun üç ışıma geçişi şemadadır. Şema enerji bakımından doğrusal ölçekte değildir; üzerindeki eV değerleri esastır. Geçişleri azalan dalga boyuna göre sıralayınız. Soruda veya çözümde verilen grafik ve etiketleri

Soruda veya çözümde verilen grafik ve etiketleri

A)
$\left(T_3;T_1;T_2\right)$
B)
$\left(T_2;T_3;T_1\right)$
C)
$\left(T_2;T_1;T_3\right)$
D)
$\left(T_1;T_2;T_3\right)$
E)
$\left(T_1;T_3;T_2\right)$

Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Atom modeli ve görünür verilerin uygulanması):

7-1=6\,\text{eV}

2. Adım (Atom modeli ve görünür verilerin uygulanması):

3-1=2\,\text{eV}

3. Adım (Atom modeli ve görünür verilerin uygulanması):

3-0=3\,\text{eV}

4. Adım (Atom modeli ve görünür verilerin uygulanması):

\left(6\,\text{eV};2\,\text{eV};3\,\text{eV}\right),\ \lambda\propto1/E_\gamma\Longrightarrow \left(T_2;T_3;T_1\right)

Cevap

\left(T_2;T_3;T_1\right)

Örnek 3

Aşağıdaki parçacıklardan kaçı bozon sınıfındadır? pion; d kuarkı; gluon; foton.

A)
$1$
B)
$4$
C)
$0$
D)
$2$
E)
$3$

Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Atom modeli ve görünür verilerin uygulanması):

\left(\text{pion};\text{bozon}\right)\Longrightarrow \left(\text{mezon, hadron, bozon};1\right)

2. Adım (Atom modeli ve görünür verilerin uygulanması):

\left(\text{d kuarkı};\text{bozon}\right)\Longrightarrow \left(\text{kuark, fermiyon, temel};0\right)

3. Adım (Atom modeli ve görünür verilerin uygulanması):

\left(\text{gluon};\text{bozon}\right)\Longrightarrow \left(\text{bozon, temel};1\right)

4. Adım (Atom modeli ve görünür verilerin uygulanması):

\left(\text{foton};\text{bozon}\right)\Longrightarrow \left(\text{bozon, temel};1\right)

5. Adım (Atom modeli ve görünür verilerin uygulanması):

1+0+1+1=3

Cevap

3

Sık yapılan hatalar

Foton enerjisini iki enerji düzeyinin toplamı almak.
Yarı ömür geçtikçe eşit sayıda çekirdeğin bozunduğunu varsaymak.
Kimyasal değişmeyle çekirdek dönüşümünü aynı süreç sanmak.

Uygulama ve etkinlik sınırları

Radyoaktif maddeyle deney, parçacık gözlemi ve araştırma sunumu bu sayfada yapılmaz.

Çalışmaya devam edin

Öğrenci alanında çalış Öğretmen alanında hazırla

Sınıf konularına dön