11. sınıf: Optik

Yansıma ve kırılma

Görüntünün konumu ve niteliği

İlgili kazanımlar

• FİZ.11.3.1 Işık şiddeti, ışık akısı ve aydınlanma kavramlarına ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme
• FİZ.11.3.2 Düzlem aynaları kullanarak bilimsel model oluşturabilme
• FİZ.11.3.3 Küresel aynaların özelliklerine ilişkin karşılaştırma yapabilme
• FİZ.11.3.4 Küresel aynalarda görüntü oluşumu ile ilgili deney yapabilme
• FİZ.11.3.5 Işığın saydam ortamlardaki davranışını kullanarak deney yapabilme
• FİZ.11.3.6 Saydam ortamlarda görünür derinliğin, gerçek derinlik ve ortamların ışığı kırma indislerine bağlı olarak değiştiğine ilişkin bilimsel gözlem yapabilme
• FİZ.11.3.7 Fiber optik malzemelerin yapısı, çalışma prensibi ve kullanım alanlarına ilişkin bilgi toplayabilme
• FİZ.11.3.8 Prizmalar ve prizmalar ile kurulan birleşik sistemlerde ışığın izlediği yola ilişkin tümdengelimsel akıl yürütebilme
• FİZ.11.3.9 Merceklerin özelliklerine ilişkin karşılaştırma yapabilme
• FİZ.11.3.10 Merceklerde görüntü oluşumu ile ilgili deney yapabilme

Çözümlü örnekler

Örnek 1

Her yöne eşit ışık yayan noktasal kaynak, merkezinde bulunduğu kapalı küresel yüzeyin q/4 oranındaki bölümünü aydınlatıyor. Bu bölüme düşen ışık akısını lm cinsinden bulunuz. Veriler: $I=108$, $q=4$.

• A)
  $540\pi$
• B)
  $216\pi$
• C)
  $432\pi$
• D)
  $324\pi$
• E)
  $648\pi$

Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Optik bağıntı ve görünür veriler): $$4\pi\cdot 108=432\pi$$

2. Adım (Optik bağıntı ve görünür veriler): $$\frac{4}{4}\cdot 432\pi=432\pi$$

Cevap

$432\pi$

Örnek 2

Birbirine dik x=0, y=0 ve z=0 aynaları köşe yansıtıcı oluşturur. Şekil yerel yolun eğik izdüşümüdür; yerel koordinatlar çizim ölçeğindedir. Örnek ışın S=(2;6;12) noktasından (-2;-3;-4) yönüyle gelir. Üç yansıma ışını geliş yönüne zıt ve paralel gönderir. Yansıtıcının boyutu ve yerel yol uzunluğu ölçülen menzile göre ihmal edilir. Işık hızı c=300 m/µs, gidiş dönüş süresi t µs. Kaynak ile yansıtıcı arasındaki uzaklığı metre olarak bulunuz. Veriler: $t=16$.

• A)
  $2401$
• B)
  $2398$
• C)
  $2399$
• D)
  $2402$
• E)
  $2400$

Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Optik bağıntı ve görünür veriler): $$\frac{300\cdot 16}{2}=2400$$

Cevap

$2400$

Örnek 3

Paralel yüzeyli A, B, C ortamlarında aynı ışının normal açı sinüsleri sırasıyla $s_A,s_B,s_C$ ölçülüyor. $n_C/n_A$ oranını bulunuz. Veriler: $s_A=\frac{2}{3}$, $s_B=\frac{2}{9}$, $s_C=\frac{2}{11}$.

• A)
  $4$
• B)
  $\frac{13}{3}$
• C)
  $\frac{10}{3}$
• D)
  $\frac{11}{3}$
• E)
  $3$

Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Optik bağıntı ve görünür veriler): $$\frac{\frac{2}{3}}{\frac{2}{11}}=\frac{11}{3}$$

Cevap

$\frac{11}{3}$

Sık yapılan hatalar

• Yansıma ve kırılma açısını yüzeyden ölçmek.
• Sanal görüntüyü ışığın gerçekten toplandığı noktada oluşmuş saymak.
• Bir merceğin görüntü niteliğini cisim konumundan bağımsız belirlemek.

Uygulama ve etkinlik sınırları

Işın düzeneği kurma, görüntü ölçme ve optik araç tasarımı bu sayfada fiilen gerçekleştirilmez.

Çalışmaya devam edin