10. sınıf Felsefe: Estetik ve Sanat Felsefesi

Estetik, güzellik ve estetik yargının niteliğini; sanat felsefesi ise sanatın anlam ve işlevini tartışır. Beğeni ifadesi ile gerekçeli bir estetik değerlendirme ayrılabilir.

Nasıl çalışmalı?

Yargının eser, izleyici veya sanatçının etkinliğiyle hangi ilişkiyi kurduğunu belirleyin. Öznel beğeni ile evrensellik iddiasını karşılaştırın.

Hazır örneklerin kapsamı

Seçilen soruların ilişkili olduğu hedefler: Estetik ve sanat felsefesinin konusunu, kavramlarını ve problemlerini muhakeme edebilme Bu hedeflerin bütün uygulama ve performans boyutları bu örneklerle ölçülmez.

İlgili kazanımlar

FEL.10.6.1 Estetik ve sanat felsefesinin konusunu, kavramlarını ve problemlerini muhakeme edebilme

Çözümlü örnekler

Örnek 1

Estetik ve sanat felsefesinde kullanılan bir kavram şöyle tanımlanmaktadır: insanda estetik haz ve beğeni duygusu uyandıran nitelik. Bu tanım hangi kavrama aittir?

A)
Güzellik
B)
Estetik
C)
Sanat
D)
Sanat eseri
E)
Yüce

Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Felsefe: kanıt ve çıkarım): Tanımda estetik haz uyandıran nitelik vurgulanmaktadır; bu tanım estetik ve sanat felsefesinde Güzellik kavramına aittir.

\begin{gathered}\text{Estetik ve sanat felsefesinde kullanılan bir kavram şöyle}\\\text{tanımlanmaktadır: insanda estetik haz ve beğeni duygusu uyandıran}\\\text{nitelik. Bu tanım hangi kavrama aittir?}\end{gathered}\Longrightarrow \text{Güzellik}

Cevap

Güzellik

Örnek 2

Aşağıda numaralandırılmış kavramları harflendirilmiş tanımlarla eşleştiriniz. I. Yüce. II. Sanat eseri. III. Estetik. a) İnsanın kavrayabileceği ölçüleri aşan ve sonsuzluk duygusu veren şey. b) Hem doğadaki hem sanat eserlerindeki güzelliği konu edinen felsefe dalı. c) Sanatçının duygu ve düşüncelerini ifade etmek için ortaya koyduğu biricik ürün.

A)
I-b, II-c, III-a
B)
I-a, II-c, III-b
C)
I-a, II-b, III-c
D)
I-c, II-a, III-b
E)
I-b, II-a, III-c

Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Felsefe: kanıt ve çıkarım): Yüce kavramının tanımı: ölçüleri aşan sınırsızlık.

\begin{gathered}\text{I: Yüce.}\\\text{Harflenmiş açıklamalar:}\\\text{a) İnsanın kavrayabileceği ölçüleri aşan ve sonsuzluk duygusu veren şey.}\\\text{b) Hem doğadaki hem sanat eserlerindeki güzelliği konu edinen felsefe}\\\text{dalı.}\\\text{c) Sanatçının duygu ve düşüncelerini ifade etmek için ortaya koyduğu}\\\text{biricik ürün.}\end{gathered}\Longrightarrow \text{a}

2. Adım (Felsefe: kanıt ve çıkarım): Sanat eseri kavramının tanımı: sanatçının biricik ürünü.

\begin{gathered}\text{II: Sanat eseri.}\\\text{Harflenmiş açıklamalar:}\\\text{a) İnsanın kavrayabileceği ölçüleri aşan ve sonsuzluk duygusu veren şey.}\\\text{b) Hem doğadaki hem sanat eserlerindeki güzelliği konu edinen felsefe}\\\text{dalı.}\\\text{c) Sanatçının duygu ve düşüncelerini ifade etmek için ortaya koyduğu}\\\text{biricik ürün.}\end{gathered}\Longrightarrow \text{c}

3. Adım (Felsefe: kanıt ve çıkarım): Estetik kavramının tanımı: doğa ve sanattaki güzelliği inceleyen dal.

\begin{gathered}\text{III: Estetik.}\\\text{Harflenmiş açıklamalar:}\\\text{a) İnsanın kavrayabileceği ölçüleri aşan ve sonsuzluk duygusu veren şey.}\\\text{b) Hem doğadaki hem sanat eserlerindeki güzelliği konu edinen felsefe}\\\text{dalı.}\\\text{c) Sanatçının duygu ve düşüncelerini ifade etmek için ortaya koyduğu}\\\text{biricik ürün.}\end{gathered}\Longrightarrow \text{b}

4. Adım (Felsefe: kanıt ve çıkarım): Her kavram kendi tanımıyla eşleştirildiğinde cevap elde edilir.

\text{I: a},\ \text{II: c},\ \text{III: b}\Longrightarrow \text{I-a, II-c, III-b}

Cevap

I-a, II-c, III-b

Örnek 3

Ünitedeki ayrıma göre aşağıdakilerden hangileri sanat eseridir? I. Bir şairin yalnızlık duygusunu dile getirdiği şiir. II. Rüzgârın ve suyun aşındırmasıyla oluşmuş kaya kümesi. III. Bir ressamın hayal gücüyle yaptığı kır manzarası tablosu.

A)
II ve III
B)
Yalnız I
C)
I, II ve III
D)
I ve III
E)
Yalnız II

Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Felsefe: kanıt ve çıkarım): Bu ürün, bir insanın duygu ve düşüncelerini yaratıcı hayal gücüyle ifade ettiği biricik bir eserdir.

\begin{gathered}\text{I: Ölçüt: Ünitedeki ayrıma göre aşağıdakilerden hangileri sanat}\\\text{eseridir?}\\\text{Bir şairin yalnızlık duygusunu dile getirdiği şiir.}\end{gathered}\Longrightarrow \text{sanat eseri}

2. Adım (Felsefe: kanıt ve çıkarım): Bu şey ya doğada kendiliğinden oluşmuştur ya da belirli bir kullanım amacına hizmet eden zanaat ürünüdür; ünitedeki ayrıma göre sanat eseri sayılmaz.

\begin{gathered}\text{II: Ölçüt: Ünitedeki ayrıma göre aşağıdakilerden hangileri sanat}\\\text{eseridir?}\\\text{Rüzgârın ve suyun aşındırmasıyla oluşmuş kaya kümesi.}\end{gathered}\Longrightarrow \text{değil}

3. Adım (Felsefe: kanıt ve çıkarım): Bu ürün, bir insanın duygu ve düşüncelerini yaratıcı hayal gücüyle ifade ettiği biricik bir eserdir.

\begin{gathered}\text{III: Ölçüt: Ünitedeki ayrıma göre aşağıdakilerden hangileri sanat}\\\text{eseridir?}\\\text{Bir ressamın hayal gücüyle yaptığı kır manzarası tablosu.}\end{gathered}\Longrightarrow \text{sanat eseri}

4. Adım (Felsefe: kanıt ve çıkarım): Sanat eseri olarak belirlenenler cevabı oluşturur.

\text{I: sanat eseri},\ \text{II: değil},\ \text{III: sanat eseri}\Longrightarrow \text{I ve III}

Cevap

I ve III

Sık yapılan hatalar

Bir eseri beğenmemeyi onun sanat eseri olamayacağının tek gerekçesi saymak.

Uygulama ve etkinlik sınırları

Sorular kavram, problem ve argüman yorumlama çalışması sağlar. Açık tartışma, özgün felsefi metin yazma ve savunma performansının tamamını ölçmez. Farklı görüşleri çözümlemek bu görüşleri benimsemek anlamına gelmez.

Çalışmaya devam edin

Öğrenci alanında çalış Öğretmen alanında hazırla

Sınıf konularına dön