10. sınıf Felsefe: Bilim Felsefesi

Bilim felsefesi bilimsel açıklamanın, yöntemin ve bilginin niteliğini sorgular. Bilimsel bir sonucun desteklenmesi ile kesin ve değişmez kabul edilmesi farklıdır.

Nasıl çalışmalı?

İddianın gözlemle, sınamayla ve açıklamayla ilişkisini belirleyin. Bir yöntemin hangi tür sorulara cevap verdiğini tartışın.

Hazır örneklerin kapsamı

Seçilen soruların ilişkili olduğu hedefler: Bilim felsefesinin konusunu, kavramlarını ve problemlerini muhakeme edebilme Bu hedeflerin bütün uygulama ve performans boyutları bu örneklerle ölçülmez.

İlgili kazanımlar

FEL.10.9.1 Bilim felsefesinin konusunu, kavramlarını ve problemlerini muhakeme edebilme

Çözümlü örnekler

Örnek 1

Bilim felsefesinde kullanılan bir kavram şöyle tanımlanmaktadır: bir olguyu açıklamak için ileri sürülen ve henüz sınanmamış geçici açıklama. Bu tanım hangi kavrama aittir?

A)
Sözde bilim
B)
Deney
C)
Kuram
D)
Hipotez
E)
Paradigma

Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Felsefe: kanıt ve çıkarım): Tanımda sınanmamış geçici açıklama vurgulanmaktadır; bu tanım bilim felsefesinde Hipotez kavramına karşılık gelir.

\begin{gathered}\text{Bilim felsefesinde kullanılan bir kavram şöyle tanımlanmaktadır: bir}\\\text{olguyu açıklamak için ileri sürülen ve henüz sınanmamış geçici açıklama.}\\\text{Bu tanım hangi kavrama aittir?}\end{gathered}\Longrightarrow \text{Hipotez}

Cevap

Hipotez

Örnek 2

Aşağıda numaralandırılmış kavramları harflendirilmiş tanımlarla eşleştiriniz. I. Sözde bilim. II. Bilimsel yöntem. III. Paradigma. a) Bilimsel bilgiye ulaşmak için izlenen sistemli ve nesnel aşamalar bütünü. b) Bilimsel görünüm taşıdığı hâlde bilimsel yöntemlerle sınanamayan iddialar bütünü. c) Belli bir dönemde bilim insanlarınca paylaşılan ve olaylara bakışı belirleyen genel kabuller.

A)
I-c, II-b, III-a
B)
I-a, II-b, III-c
C)
I-b, II-a, III-c
D)
I-b, II-c, III-a
E)
I-c, II-a, III-b

Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Felsefe: kanıt ve çıkarım): Sözde bilim kavramının tanımı: bilimsel görünümlü sınanamaz iddialar.

\begin{gathered}\text{I: Sözde bilim.}\\\text{Harflenmiş açıklamalar:}\\\text{a) Bilimsel bilgiye ulaşmak için izlenen sistemli ve nesnel aşamalar}\\\text{bütünü.}\\\text{b) Bilimsel görünüm taşıdığı hâlde bilimsel yöntemlerle sınanamayan}\\\text{iddialar bütünü.}\\\text{c) Belli bir dönemde bilim insanlarınca paylaşılan ve olaylara bakışı}\\\text{belirleyen genel kabuller.}\end{gathered}\Longrightarrow \text{b}

2. Adım (Felsefe: kanıt ve çıkarım): Bilimsel yöntem kavramının tanımı: sistemli araştırma aşamaları.

\begin{gathered}\text{II: Bilimsel yöntem.}\\\text{Harflenmiş açıklamalar:}\\\text{a) Bilimsel bilgiye ulaşmak için izlenen sistemli ve nesnel aşamalar}\\\text{bütünü.}\\\text{b) Bilimsel görünüm taşıdığı hâlde bilimsel yöntemlerle sınanamayan}\\\text{iddialar bütünü.}\\\text{c) Belli bir dönemde bilim insanlarınca paylaşılan ve olaylara bakışı}\\\text{belirleyen genel kabuller.}\end{gathered}\Longrightarrow \text{a}

3. Adım (Felsefe: kanıt ve çıkarım): Paradigma kavramının tanımı: dönemin paylaşılan genel kabulleri.

\begin{gathered}\text{III: Paradigma.}\\\text{Harflenmiş açıklamalar:}\\\text{a) Bilimsel bilgiye ulaşmak için izlenen sistemli ve nesnel aşamalar}\\\text{bütünü.}\\\text{b) Bilimsel görünüm taşıdığı hâlde bilimsel yöntemlerle sınanamayan}\\\text{iddialar bütünü.}\\\text{c) Belli bir dönemde bilim insanlarınca paylaşılan ve olaylara bakışı}\\\text{belirleyen genel kabuller.}\end{gathered}\Longrightarrow \text{c}

4. Adım (Felsefe: kanıt ve çıkarım): Her kavram kendi tanımıyla eşleştirildiğinde cevap elde edilir.

\text{I: b},\ \text{II: a},\ \text{III: c}\Longrightarrow \text{I-b, II-a, III-c}

Cevap

I-b, II-a, III-c

Örnek 3

Kurgusal bir araştırmada şu etkinlik yapılmaktadır: Mert, yaz aylarında demir rayların arasındaki boşlukların daraldığını fark eder. Bu etkinlik bilimsel yöntemin hangi aşamasıdır?

A)
Hipotez kurma
B)
Deney
C)
Yasaya ulaşma
D)
Paradigma değişimi
E)
Gözlem

Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Felsefe: kanıt ve çıkarım): Araştırmacı henüz bir açıklama önermeden olguyu dikkatle izleyip fark ettiği için bu etkinlik gözlemdir.

\begin{gathered}\text{Kurgusal bir araştırmada şu etkinlik yapılmaktadır: Mert, yaz aylarında}\\\text{demir rayların arasındaki boşlukların daraldığını fark eder. Bu etkinlik}\\\text{bilimsel yöntemin hangi aşamasıdır?}\end{gathered}\Longrightarrow \text{Gözlem}

Cevap

Gözlem

Sık yapılan hatalar

Bir bilimsel teoriyi günlük dildeki temelsiz tahmin anlamında kullanmak.

Uygulama ve etkinlik sınırları

Sorular kavram, problem ve argüman yorumlama çalışması sağlar. Açık tartışma, özgün felsefi metin yazma ve savunma performansının tamamını ölçmez. Farklı görüşleri çözümlemek bu görüşleri benimsemek anlamına gelmez.

Çalışmaya devam edin

Öğrenci alanında çalış Öğretmen alanında hazırla

Sınıf konularına dön