10. sınıf Felsefe: Bilgi Felsefesi

Bilgi felsefesi bilginin kaynağını, sınırını ve doğruluğunu sorgular. Bir iddianın nasıl bilindiği, yalnız ne söylediği kadar önemlidir.

Nasıl çalışmalı?

Görüşün deneyime, akla veya başka bir temele nasıl başvurduğunu belirleyin. Kesinlik iddiasını ve kuşkunun hangi noktada kullanıldığını ayırın.

Hazır örneklerin kapsamı

Seçilen soruların ilişkili olduğu hedefler: Bilgi felsefesinin konusunu, kavramlarını ve problemlerini muhakeme edebilme Bu hedeflerin bütün uygulama ve performans boyutları bu örneklerle ölçülmez.

İlgili kazanımlar

FEL.10.4.1 Bilgi felsefesinin konusunu, kavramlarını ve problemlerini muhakeme edebilme

Çözümlü örnekler

Örnek 1

Bilgi felsefesinde kullanılan bir kavram ünitede şöyle açıklanır: Bilgi edinmeye çalışan, bilgiye yönelen insan. Bu kavram hangisidir?

A)
Bilinen (nesne)
B)
Bilen (özne)
C)
Gerçeklik
D)
Dogmatizm
E)
Sanı (doksa)

Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Felsefe: kanıt ve çıkarım): Ünitede bilen, yani süje ya da özne, bilgi edinmeye çalışan insandır.

\text{Bilgi edinmeye çalışan, bilgiye yönelen insan}\Longrightarrow \text{Bilen (özne)}

Cevap

Bilen (özne)

Örnek 2

Ünitedeki bilgi ve sanı ayrımına göre aşağıdaki ifadelerden hangileri bilgi niteliği taşır? I. Türkiye'nin başkenti Ankara'dır. II. Kalp, kanı vücuda pompalar. III. Bir kilometre bin metredir.

A)
I ve II
B)
Yalnız II
C)
II ve III
D)
Yalnız I
E)
I, II ve III

Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Felsefe: kanıt ve çıkarım): Bu ifade doğrulanabilen ve gerekçelendirilebilen bir yargıdır; bilgidir.

\begin{gathered}\text{I: Ölçüt: Ünitedeki bilgi ve sanı ayrımına göre aşağıdaki ifadelerden}\\\text{hangileri bilgi niteliği taşır?}\\\text{Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.}\end{gathered}\Longrightarrow \text{bilgi}

2. Adım (Felsefe: kanıt ve çıkarım): Bu ifade doğrulanabilen ve gerekçelendirilebilen bir yargıdır; bilgidir.

\begin{gathered}\text{II: Ölçüt: Ünitedeki bilgi ve sanı ayrımına göre aşağıdaki ifadelerden}\\\text{hangileri bilgi niteliği taşır?}\\\text{Kalp, kanı vücuda pompalar.}\end{gathered}\Longrightarrow \text{bilgi}

3. Adım (Felsefe: kanıt ve çıkarım): Bu ifade doğrulanabilen ve gerekçelendirilebilen bir yargıdır; bilgidir.

\begin{gathered}\text{III: Ölçüt: Ünitedeki bilgi ve sanı ayrımına göre aşağıdaki ifadelerden}\\\text{hangileri bilgi niteliği taşır?}\\\text{Bir kilometre bin metredir.}\end{gathered}\Longrightarrow \text{bilgi}

4. Adım (Felsefe: kanıt ve çıkarım): Bilgi niteliği taşıyan ifadeler birlikte seçilir.

\text{I: bilgi},\ \text{II: bilgi},\ \text{III: bilgi}\Longrightarrow \text{I, II ve III}

Cevap

I, II ve III

Örnek 3

Aşağıdaki filozofları, ünitede onlara atfedilen bilgi tanımlarıyla eşleştiriniz. I. Gazali. II. Kant. III. Platon. a) Bilgi, gerekçelendirilmiş doğru inançtır. b) Bilgi, bilinen şeyin hakikatine uyan bir örneğin insan zihninde belirmesidir. c) Bilgi, akıl ile deneyimin bir araya gelmesinden doğar.

A)
I-a, II-b, III-c
B)
I-c, II-b, III-a
C)
I-b, II-a, III-c
D)
I-a, II-c, III-b
E)
I-b, II-c, III-a

Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Felsefe: kanıt ve çıkarım): Gazali'ye göre bilgi, bilinen şeyin hakikatine uyan bir örneğin insan zihninde belirmesidir.

\begin{gathered}\text{I: Gazali.}\\\text{Harflenmiş açıklamalar:}\\\text{a) Bilgi, gerekçelendirilmiş doğru inançtır.}\\\text{b) Bilgi, bilinen şeyin hakikatine uyan bir örneğin insan zihninde}\\\text{belirmesidir.}\\\text{c) Bilgi, akıl ile deneyimin bir araya gelmesinden doğar.}\end{gathered}\Longrightarrow \text{b}

2. Adım (Felsefe: kanıt ve çıkarım): Kant'a göre bilgi, akıl ile deneyimin bir araya gelmesinden doğar.

\begin{gathered}\text{II: Kant.}\\\text{Harflenmiş açıklamalar:}\\\text{a) Bilgi, gerekçelendirilmiş doğru inançtır.}\\\text{b) Bilgi, bilinen şeyin hakikatine uyan bir örneğin insan zihninde}\\\text{belirmesidir.}\\\text{c) Bilgi, akıl ile deneyimin bir araya gelmesinden doğar.}\end{gathered}\Longrightarrow \text{c}

3. Adım (Felsefe: kanıt ve çıkarım): Platon bilgiyi gerekçelendirilmiş doğru inanç olarak düşünür.

\begin{gathered}\text{III: Platon.}\\\text{Harflenmiş açıklamalar:}\\\text{a) Bilgi, gerekçelendirilmiş doğru inançtır.}\\\text{b) Bilgi, bilinen şeyin hakikatine uyan bir örneğin insan zihninde}\\\text{belirmesidir.}\\\text{c) Bilgi, akıl ile deneyimin bir araya gelmesinden doğar.}\end{gathered}\Longrightarrow \text{a}

4. Adım (Felsefe: kanıt ve çıkarım): Her filozof kendisine atfedilen bilgi tanımıyla eşleştirilir.

\text{I: b},\ \text{II: c},\ \text{III: a}\Longrightarrow \text{I-b, II-c, III-a}

Cevap

I-b, II-c, III-a

Sık yapılan hatalar

Doğru olduğuna inanılan her yargıyı gerekçelendirilmiş bilgi saymak.

Uygulama ve etkinlik sınırları

Sorular kavram, problem ve argüman yorumlama çalışması sağlar. Açık tartışma, özgün felsefi metin yazma ve savunma performansının tamamını ölçmez. Farklı görüşleri çözümlemek bu görüşleri benimsemek anlamına gelmez.

Çalışmaya devam edin

Öğrenci alanında çalış Öğretmen alanında hazırla

Sınıf konularına dön