ZenOkul

12. sınıf Coğrafya: Doğal Sistemler

Ekstrem doğa olayları olağan koşulların dışındaki durumları ve bunların etkilerini incelemeyi gerektirir. Doğal sistemlerdeki değişimden gelecek hakkında yapılan çıkarımlar belirsizlik içerir.

Nasıl çalışmalı?

Önce olağan durumla karşılaştırma ölçütünü bulun. Gözlenen değişim ile geleceğe yönelik tahmini ayırın; etkinin yerel koşullara bağlılığını belirtin.

Hazır örneklerin kapsamı

Seçilen soruların ilişkili olduğu hedefler: Doğa olaylarının ekstrem durumlarını ve etkilerini açıklar. / Doğal sistemlerdeki değişimlerle ilgili geleceğe yönelik çıkarımlarda bulunur. Bu hedeflerin bütün uygulama ve performans boyutları bu örneklerle ölçülmez.

İlgili kazanımlar

  • 12.1.1 Doğa olaylarının ekstrem durumlarını ve etkilerini açıklar.
  • 12.1.2 Doğal sistemlerdeki değişimlerle ilgili geleceğe yönelik çıkarımlarda bulunur.

Çözümlü örnekler

Örnek 1

Ekstrem doğa olayları oluşumlarına göre jeolojik-jeomorfolojik kökenli ve meteorolojik-hidrometeorolojik kökenli olaylar olarak iki gruba ayrılır. Aşağıda bazı ekstrem doğa olayları verilmiştir. I. Sıcak ve soğuk hava dalgası. II. Aşırı yağış, sel ve taşkın. III. Tsunami. IV. Kütle hareketi (heyelan). Bu olaylardan hangileri jeolojik-jeomorfolojik kökenlidir?
  • A)
    I ve IV
  • B)
    I, II ve III
  • C)
    I, II ve IV
  • D)
    III ve IV
  • E)
    Yalnız IV
Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Olay atmosferdeki hava olayları ve su döngüsüyle ilgilidir. I⟹meteorolojik\text{I}\Longrightarrow \text{meteorolojik}
2. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Olay atmosferdeki hava olayları ve su döngüsüyle ilgilidir. II⟹meteorolojik\text{II}\Longrightarrow \text{meteorolojik}
3. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Olay yer kabuğundaki hareketler ve yeryüzünü şekillendiren süreçlerle ilgilidir. III⟹jeolojik\text{III}\Longrightarrow \text{jeolojik}
4. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Olay yer kabuğundaki hareketler ve yeryüzünü şekillendiren süreçlerle ilgilidir. IV⟹jeolojik\text{IV}\Longrightarrow \text{jeolojik}
5. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Sorulan gruptaki olayların numaraları birlikte yazılır. I: meteorolojik, II: meteorolojik, III: jeolojik, IV: jeolojik⟹III ve IV\text{I: meteorolojik},\ \text{II: meteorolojik},\ \text{III: jeolojik},\ \text{IV: jeolojik}\Longrightarrow \text{III ve IV}
Cevap
III ve IV

Örnek 2

Aşağıda küresel iklim değişikliğinde etkili olan bazı faktörler verilmiştir. I. İnsan faaliyetlerinden kaynaklanan aerosol emisyonlarının artması. II. Güneş'ten gelen enerji miktarının değişmesi. III. Arazi kullanımında plansızlık. IV. Fosil yakıtların yoğun olarak kullanılması. Bu faktörlerden hangileri beşerî (insan kaynaklı) faktördür?
  • A)
    I, III ve IV
  • B)
    II ve III
  • C)
    Yalnız IV
  • D)
    I, II, III ve IV
  • E)
    I ve IV
Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Faktör insan faaliyetlerinden kaynaklanır. I⟹bes¸erıˆ\text{I}\Longrightarrow \text{beşerî}
2. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Faktör insan faaliyetlerinden bağımsız doğal bir süreçtir. II⟹dog˘al\text{II}\Longrightarrow \text{doğal}
3. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Faktör insan faaliyetlerinden kaynaklanır. III⟹bes¸erıˆ\text{III}\Longrightarrow \text{beşerî}
4. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Faktör insan faaliyetlerinden kaynaklanır. IV⟹bes¸erıˆ\text{IV}\Longrightarrow \text{beşerî}
5. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Sorulan türdeki faktörlerin numaraları birlikte yazılır. I: bes¸erıˆ, II: dog˘al, III: bes¸erıˆ, IV: bes¸erıˆ⟹I, III ve IV\text{I: beşerî},\ \text{II: doğal},\ \text{III: beşerî},\ \text{IV: beşerî}\Longrightarrow \text{I, III ve IV}
Cevap
I, III ve IV

Örnek 3

Depremlerin oluşturduğu tehlikeler birincil ve ikincil tehlikeler olarak ayrılır; bu tehlikelerin insan ve çevre üzerindeki sonuçları ise etkiler olarak adlandırılır. Bir deprem sonrasında aşağıdaki durumlar gözlenmiştir. I. Enkaz hâli ve çamur akıntısı. II. Salgın hastalık. III. Can ve mal kayıpları. IV. Tehlikeli maddelerin doğaya karışması. Bu durumlardan hangileri depremin etkileridir?
  • A)
    III ve IV
  • B)
    I, III ve IV
  • C)
    I, II ve IV
  • D)
    II, III ve IV
  • E)
    Yalnız III
Çözümü ve cevabı göster

↔ Uzun ifadeleri yatay kaydırabilirsiniz.

1. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Bu durum sarsıntının tetiklediği ikincil bir tehlikedir. I⟹ikincil\text{I}\Longrightarrow \text{ikincil}
2. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Bu durum tehlikelerin insan ve çevre üzerindeki bir sonucudur, yani bir etkidir. II⟹etki\text{II}\Longrightarrow \text{etki}
3. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Bu durum tehlikelerin insan ve çevre üzerindeki bir sonucudur, yani bir etkidir. III⟹etki\text{III}\Longrightarrow \text{etki}
4. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Bu durum tehlikelerin insan ve çevre üzerindeki bir sonucudur, yani bir etkidir. IV⟹etki\text{IV}\Longrightarrow \text{etki}
5. Adım (Coğrafya: veri ve çıkarım): Sorulan sınıftaki durumların numaraları birlikte yazılır. I: ikincil, II: etki, III: etki, IV: etki⟹II, III ve IV\text{I: ikincil},\ \text{II: etki},\ \text{III: etki},\ \text{IV: etki}\Longrightarrow \text{II, III ve IV}
Cevap
II, III ve IV

Sık yapılan hatalar

  • Tek bir ekstrem olayı gelecekte her zaman tekrarlanacak olağan durum saymak.

Uygulama ve etkinlik sınırları

Hazır sorular verilen metin, veri ve varsa haritanın yorumlanmasını kapsar. Saha gözlemi, gerçek veri toplama, harita üretimi ve etkileşimli CBS uygulaması bu sayfalarda tamamlanmış sayılmaz.

Çalışmaya devam edin

Öğrenci alanında çalışÖğretmen alanında hazırla
Sınıf konularına dön